Conflict

Op zondag 11 september 2011 vindt de 23ste editie van Open Monumentendag plaats. Deze keer staat die dag helemaal in het teken van het jaarthema 'Conflict'.

Dat thema slaat natuurlijk helemaal nergens op, want je kunt er alles mee, en tegelijk ook helemaal niets.

In Borgerhout openen het oude gemeentehuis (het Reuzenhuis), het Xaveriuscollege en De Roma de deuren voor het publiek. De Roma combineert het met haar befaamde ticketdag (website). Het Reuzenhuis heeft op deze blog een eigen reeks (klik), en ook de geschiedenis van het Xaveriuscollege had al onze aandacht (zomaar een voorbeeld).

Wat die plekken met 'Conflict' van doen hebben is mij niet duidelijk, en niemand niet waarschijnlijk.

Plaatje: de zuidkant van het Xaveriuscollege op een oude ansicht.

Eén

Dit is het appartementsgebouw aan het eind van de Collegelaan, het enige dat er toen reeds stond. Er naast zie je de contouren van het Xaveriuscollege. Ilegems was wel reeds aan de funderingen bezig van de eerste appartementsgebouwen in de Wouter Haecklaan.

Oude foto en tekst van Robert Tilkin, screenshot met dank aan bing maps.

Xaveriuskerk

Zoals bekend verondersteld geacht mag worden was onze allereigenste Peperbus de eerste beschermde kerk van Borgerhout. Nog niet zo heel lang geleden gevolgd door de Kerk van de Heilige Familie aan het Koxplein.

Daartussenin werd nog een kerk beschermd, een wel een veel recentere. De tijd dat die bij de monumentenzorg alleen gebouwen uit de tijd van Jan Breydel beschermden ligt gelukkig al lang achter ons.

Maar goed, die derde kerk dus. Dat is de Xaveriuskerk aan de Collegelaan. De kapel werd in 1964-1965 gerealiseerd naar een ontwerp uit 1963 van Paul Felix in samenwerking met H. en E. Denekens. Een ontwerptekening staat hierboven, daaronder een foto van zoals het er nu uitziet.

De Xaveriuskerk werd op 12 maart 1965 ingewijd door Monseigneur Daem. Tegelijk werd de wijk rondom de Collegelaan erkend als zelfstandige kapelanie, zodat de kapel tot vandaag als parochiekerk dienst doet.

bovenste plaatje uit Borgerhout 1914-1964, bron: VIOE

Groepsfoto met Hugo

Hugo Schiltz (Borsbeek, 27 oktober 1927 - Edegem, 5 augustus 2006) was advocaat en politicus, en geen Borgerhoutenaar. Zijn binding met dit dorp zit 'em in zijn schooljaren aan het Xaveriuscollege. Zie hierboven de klasfoto uit 1946. Hugo is de derde van rechts op de derde rij.

U vraagt: wie was Hugo? Antwoord: wiki.

Plaatje uit 'Hugo's Heilige Vuur, de intieme biografie van de jonge Hugo Schiltz, 1927-1954 (2009).

Lopend Vuur

Een initiatief van KSA-VKSJ Xaverius: morgen gratis muziekfestival van 13u tot 22u op de speelplaats van het Xaveriuscollege.

Plannen...

We lezen voor uit de inventaris bouwkundig erfgoed van het VIOE, die voor een leek soms wat leesbaarheid mist. Over het Xaveriuscollege staat er een uitgebreide en heel leuke tekst (zou ons Elise daar voor iets tussen zitten?).

Pater Lodewijk Taeymans maakte drie verschillende voorontwerpen voor dit gebouw gesitueerd op de hoek van de Kerkendijk en de Collegelaan. De uiteindelijke realisatie wordt een combinatie van elementen uit deze voorontwerpen. In dit plan zijn de kapel en het zwembad gesitueerd aan de uiteinden van beide straatvleugels, respectievelijk de Collegelaan en de Kerkenijk. Dit bood het voordeel dat deze zware investeringen konden worden uitgesteld tot na de bouw van de klooster- en klassenvleugels. De kapel, waarover hieronder meer, werd uiteindelijk gebouwd in 1964-1956. Van de bouw van een zwembad zag men uiteindelijk af.

Verder en meer lezen? Hierzo.

Foto uit de collectie van Hendrik Roelandt.

In de jaren volgend

Hoek Collegelaan/Griffier Schobbenslaan (zie ook hier). Verschil tussen de twee foto's is de school, Mariagaarde (website), die in het midden van de bovenste foto te zien is.

Op het onderste plaatje wat historische info over dit stukje Borgerhout, opklikken voor groot.

Onderste foto uit Borgerhout 1914-1964, bovenste door Jef Neefs

Xaco-archief

Het Xaveriuscollege bestaat 75 jaar, en daarom hebben ze hun geschiedenis aan de gevel gehangen. U zult inmiddels wel weten dat ik dit soort initiatieven heel tof vind (lees).

Ik heb 3 van deze borden gevonden, deze hierboven hangt in de Collegelaan. Kerkendijk en Jozef Posenaerstraat komen nog aan de beurt.

De leukste foto is de bovenste: knielende mevrouwen tijdens een processie in de Tuinwijk. Jammer genoeg worden er geen jaartallen vermeld.

Het uitgelezen boek

Wie ook zelf eens door de gangen van het Xaveriuscollege wil dwalen en de indrukwekkende tekeningen van Ost met eigen ogen wil zien, is bij deze uitgenodigd op de opendeurdag van de school op zaterdag 29 januari, van 11 tot 17u.

Tevens ga ik een beetje aan uw oren zagen: de oudervereniging doet een tweedehandsboekenbeurs die dag. Al uw uitgelezen kinder- en jeugdboeken zijn volgende week welkom 's ochtends aan de schoolpoort. 's Avonds hier bij mij thuis binnen steken is natuurlijk ook goed (Delareystraat 7).

Foto uit de collectie van Hendrik Roelandt

Woonvormen

Een mooie foto die het contrast duidelijk maakt tussen verschillende visies op wonen. Links de blokken van de Collegelaan, een typisch jaren 1950/60 product. Op de achtergrond de tuinwijk, een benadering van wonen die een halve eeuw daarvoor opgang vond. Met meer aandacht voor ruimte en groen en zo.

In Borgerhout klutsen we dat gewoon allemaal door elkaar.

Plaatje uit Borgerhout 1914-1964

United Colors of Borgerhout

Anno 2010 ziet de samenstelling van veel Borgerhoutse schoolklassen er ongeveer zo uit. Natuurlijk zijn er concentratiescholen (zowel zwarte als witte), maar dit lijkt me een representatieve doorsnee.

Ontmoet de wereld in Borgerhout.

Margarineboulevard

De collegelaan is genoemd naar het Xaveriuscollege en ongeveer tegelijkertijd tot stand gekomen, in de jaren 1930. In het Stadsarchief wordt een foto bewaard van de heraanleg in 1966.

Wellicht waren in dat jaar de leningen afbetaald waarmee de eerste bewoners van de laan hun huizen konden bouwen. De volksmond weet dat deze chique locatie echter voor velen te hoog gegrepen was: in de Margarineboulevard at men enkel nog boterhammekes met margarine.

Roddeltje opgetekend uit de mond Jo Braeken, die doorgaans eigenlijk beter gefundeerde wetenschappelijke informatie levert :-)

Feestklok

Het Borgerhoutse Xaveriuscollege viert dit jaar zijn 75-jarige bestaan.
Op 15 september werd het jubeljaar feestelijk geopend in de aanwezigheid van de stadsdichter Peter Holvoet-Hansen, iets wat op mijn zonen grote indruk maakte.
De speciaal voor de gelegenheid gegoten en op die dag ook ingewijde klok, is mijn mannetjes blijkbaar ontgaan.
Het moet nochtans lang geleden zijn dat er nog eens een nieuwe klok in Borgerhout werd verwelkomd. Erg fijn vind ik dat, zo'n traditionele tradities.

Info en foto: Ivo Vermeiren, 75 jaar Xaco in: Vaertwel, jg. 66, nr. 1, p. 7.

Er staat een paard in de gang

Elke school haar eigen raadsel.

In "de driehoek" van het Xaveriuscollege, de hall waar allerlei trappen, gangen en deuren samenkomen, stond ooit een plaasteren beeld van pater Lievens te paard, compleet met knielende Indiër.

Het was het plaastermodel voor het bronzen standbeeld dat in 1929 werd gemaakt door Josuë Dupon en op de Marktplaats van Moorslede prijkt. Omdat het bronzen exemplaar niet op tijd klaar was, werd het plaasteren exemplaar stiekem overdekt met een blinklaagje en aldus plechtig ingehuldigd.

Daarna werd het beeld dus naar het net gebouwde Xaveriuscollege verhuisd. En toen ging de Indiër kapot en toen was het beeld weg. Wie meer weet, maakt Theo Briels blij met een reactie.

Info: Theo Briels, Ken je de link tussen de bronzen kameel op de Zoo en ons college?, Vaertwel, jg 68, nr. 1, p. 6.

Foto van een trapzaal in Xaverius (niet de driehoek), collectie Hendrik Roelandt.

Jezuitisch

Het is half augustus en de hoogste tijd om een studentenkamer, ook wel kot genoemd, te zoeken. Als je toch graag een eigen badkamer had gehad en een keukentje ook misschien, neem dan even een kijkje in de studentenkamers van de Jezuïeten van het Xaveriuscollege. Heel Jezuïtisch.

Blote borsten

"Links naast de inkompoort van het Xaveriuscollege in Borgerhout is tegen de bruine baksteengevel een terracotta halfsculptuur van Onze-Lieve-Vrouw met Kind aangebracht. Het beeld is gedateerd 26 mei 1946 maar niet gesigneerd."

Maria hangt er wat onzedelijk bij, als je het mij vraagt.

Geciteerde tekst van De Verbeelding, foto van mezelf.

Met uw centen...

Gelijk welke overheid in gelijk welke Staat heeft een behoefte aan geld. Waar haalt men dit geld? Bij de burgers. Hoe? Door belastingen te heffen.
En daarom had Borgerhout een belastingkantoor en niet één maar meerdere.

Het eerste kent u, want dat is hier in vol ornaat te zien

Het gebouw op de eerste foto bevindt zich op de Turnhoutsebaan. Enkele jaren geleden werd het verbouwd tot gezinswoning, maar de eerste verdieping en hoger geeft nog een beetje weer dat het ooit majestueus moet zijn geweest.

Het gebouw op de tweede foto bevindt zich op de Collegelaan en was tot begin jaren '90 (precieze datum nog niet gekend) in gebruik als lokaal kantoor, voor alle diensten verhuisden naar de Italiëlei.

Nu weet u waar uw centen naar toe zijn gegaan...


Foto's : Erwin. Info: Adresboek van de stad Antwerpen en randgemeenten 1951 (Ratinckx)

75 jaar Xaverius

Dit jaar bestaat het Xaveriuscollege in Borgerhout 75 jaar. Dat is uiteraard een reden voor feestgedruis, en wij dragen ons steentje bij met 2 historische foto's.

Eén van een fraai uitzicht op de school van de buitenzijde, en de tweede met de mensen die het in 1958 bevolkten. Die onderste foto hebben we uit de driemaandelijkse schoolperiodiek Vaertwel (jaargang 67, nummer 3).

Op vakantie

Een studentenkamertje in het Xaverius College. Leeg natuurlijk, want het is vakantie.

Foto uit de collectie van Hendrik Roelandt.

Turn! Turn! Turn!

Dag Leen, Simon en Hans

In attachment nog een fotootje uit de jaren 1949 of '50. In voorbereiding van de altijd heel plechtige eindejaarsvieringen oefenen we hier met 2 klassen turnoefeningen in.

Locatie : Xaverius College: de speelplaats van onze Humaniora (middelbare afdeling); in de achtergrond het silhouet van de St. Janse "Peperbus".

Groetjes van Xavier van Mol

(toen deze foto gemaakt werd was ik 13 of 14 jaar jong).