Donkere wolken

Op dit plaatje pakken donkere wolken zich samen boven het Xaverius College aan de Collegelaan. Het is gelukkig maar een impressie, vermoedelijk getekend vóór de finale bouw van de school. Het ziet er tegenwoordig in de praktijk tenminste iets anders uit.

Gelukkig maar, want op deze impressie lijkt het weggelopen uit een Harry Potter-verhaal.

Miljoenenproject

Aan de roemruchte historie van het Xaveriuscollege wordt binnenkort een nieuw hoofdstuk gebreid.
"Het Xaveriuscollege in Borgerhout breidt uit met een groots nieuwbouwproject tussen de Xaveriusstraat en de Stenenbrug. Het nieuwe schoolgebouw moet plaats bieden aan elf kleuterklassen, goed voor 220 kleuters" staat vandaag in de krant.

O.a. de dansschool en de Peugeot-garage worden geïntegreerd in het nieuwe complex. Een termijn wordt niet genoemd, maar er zullen nog wel wat jaren voorbijgaan voor het helemaal af is. Dat heb je met zo'n "miljoenenproject met een omvang van ruim 2000 vierkante meter".

Maar rond de 90e verjaardag van het college zouden ze al een eind gevorderd moeten zijn. En met dat eeuwfeest in 2035 zitten ze zeker goed.

Monocultuur

Uit de krant van vorig jaar: Het onderwijs in Vlaanderen vervrouwelijkt verder. Dat blijkt uit het antwoord van minister van Onderwijs Hilde Crevits op een vraag van Vlaams parlementslid Jos De Meyer (CD&V). Zo is het percentage vrouwen in het gewoon basisonderwijs de voorbije tien jaar gestegen van 82 procent naar 86,5 procent en in het gewoon secundair onderwijs van 58 naar 62 procent.

Dat was vroeger wel anders. Kijk maar naar deze foto, die genomen zou zijn in 1938. Toen was onderwijs nog een mannenbastion.

We zouden hier in een Borgerhoutse school moeten zijn, die in de Helmstraat of die aan het Maarschalk Montgomeryplein lijken de meest waarschijnlijke kandidaten te zijn.

Herkent iemand de speelplaats?

uit de collectie van M. Landuyt

Romantiek

Edmond Rostand (1868 – 1918) was een belangrijke schrijver uit de Romantiek in Frankrijk en auteur van het beroemde toneelstuk Cyrano de Bergerac. Dat is een stuk uit 1897, drie jaar later schreef hij L'Aiglon. Bij de première van dat laatste werk in 1900 was de hoofdrol weggelegd voor de beroemde Sarah Bernhardt.

In 1960 werd het stuk gespeeld door leerlingen (en leraren denk ik) van het lyceum in de Generaal De Wetstraat (nu De Kleine Wereldburger). Een nieuwe Sarah Bernhardt is er niet uit voortgekomen, vermoed ik.

Overigens lijkt toneelspelen bij het lyceum een soort traditie te zijn geweest. Zie bijvoorbeeld hier.

En er werd veel tijd gestoken in de kostuums, zoveel is zeker.

foto's: http://lyceumborgerhout.be/

De jongens van #2

"Wij zijn de jongens van ’t Montgomeryplein/keurig en netjes van groot tot klein", luidt de tekst van het liedje dat vorige week hier passeerde. Je hoort het ze bijna zingen.

De foto zou genomen zijn in 1914, maar dat staat niet op het bordje dat die twee jongens vasthouden. Ik vraag me trouwens af hoe dat in zijn werk ging, dat toewijzen van de eer als bordjesvasthouder. Zijn dat de slimsten van de klas misschien? Het jaartal van 1914 blijkt uit het digitale onderschrift van de foto zoals ik hem toegestuurd kreeg.

Wat wél op het bordje te lezen is, is het nummer van de school (gemeenteschool #2) en dat het hier de vierde klas betreft. Met dat nummer weten we dat we hier waarschijnlijk met de school aan het Maarschalk Montgomeryplein te maken hebben.

Als het toen net zo was als nu, dat klasfoto's aan het begin van het schooljaar werden genomen, is net de Eerste Wereldoorlog uitgebroken. Misschien hielden ze een paar jaar later een ander bordje vast, met dank voor de voedselhulp.

uit de collectie van M. Landuyt

13 juni 1933 (bis)

Het grappige aan een blog als deze is dat je een soort van archief opbouwt. Dus dan krijg je recent wat oude schoolfoto's toegestuurd, je gaat wat opzoekwerk doen en kom je op je eigen website terecht.

Dit is een klasfoto van de school in de Helmstraat genomen op 13 juni 1933. Zelfde school, zelfde leraar, andere klas: ruim zes jaar geleden hier al te zien.

uit de collectie van M Landuyt

Degelijke vorming

De identiteit van de man de hoed is nog altijd niet achterhaald, maar waar hij stond is inmiddels wel zeker: het Maarschalk Montgomeryplein (nu: De Kleine Muze). Ronny Somers reageerde via Facebook:

Ik ben zeker dat ik gelijk heb omdat ik daar 8 jaren naar school ben geweest. Ik weet eveneens dat de school het nummer 2 droeg en het de enigste school in Borgerhout die Bijzonder Onderwijs aanbood aan jongens met een geestelijke achterstand. Ik ken ook nog een deel van het 'Schoollied' waar dat onderwerp aan bod kwam. Hieronder een deel van de tekst. Refrein en eerste couplet althans want de rest ben ik helaas vergeten.  

wij zijn de jongens van ’t Montgomeryplein
keurig en netjes van groot tot klein
een degelijke vorming, goed onderwijs
een ideale school, de levens eis

wij zijn de eerste graad
wij zijn de kleine snaken
al spelend leren wij
volbrengen onze taken
’t Bijzonder onderwijs
dat onze school kan geven
maakt jongens blij en flink
weervaardig voor het leven

Hier in de tweede graad
……

Deze foto werd waarschijnlijk genomen op de binnenplaats. Het zou nog altijd over het schooljaar 1946/47 gaan.

Uit de collectie van M. Landuyt

De paviljoen-pose

Soms wordt een foto van enkele decennia oud plots weer actueel. In dit geval vanwege het paviljoentje in het Te Boelaerpark op de achtergrond, dat afgelopen week nog maar eens gevandaliseerd werd. Op deze foto (jaren '70?) is het nog in blakende gezondheid, ten minste: zo ziet het er toch uit.

Die meisjes zijn waarschijnlijk dezelfde die hier van de week al voorbijkwamen, en waarvan ik er nog altijd van uit ga dat het leerlingen zijn van de Vlinderschool in het park.

Ze staan hier keurig op een rijtje. Driekwartjasjes waren toen nog hip. Die mode mag wat mij betreft weer terugkomen. Net als dat ongeschonden paviljoen.

foto uit de collectie van M. Landuyt

Moeilijk leerenden

Een meneer met een brilletje en een hoed. Het zou een still uit een ouderwetse Hollywoodfilm kunnen zijn. Behalve dan dat het een foto is die genomen werd in Borgerhout.

Op het bordje op de achtergrond staat:
Gemeente Borgerhout
Jongensschool nr. 2
Volledig lager onderwijs
Bijzondere klas voor moeilijk leerenden

We zijn hier in het schooljaar 1946/47. Op de binnenplaats staat nog een ouderwetse handkar.

De vraag van de week: wie is die man, en waar is de foto genomen?

uit de collectie van M. Landuyt

UPDATE 10.01.16
Qua poort ga ik voor het Maarschalk Montgomeryplein

A walk through the park

Via buitenborger Koen H. (die van het buurtblad) kregen we per elektronische post een mooi stapeltje oude Borgerhoutse schoolfoto's. We zullen ze de komende tijd op u loslaten. En misschien weet u er nog meer over te vertellen, want soms ontbreekt de broodnodige achtergrond info.

Ik begin met de bekende feiten: we zijn hier duidelijk in het Te Boelaerpark, op de achtergrond is nog het kasteel te zien dat helaas al lang is afgebroken. Die wandelende meisjes zouden dus schoolmeisjes zijn, en de school waar ze bij horen is volgens het bijschrift De Vlinderboom. Dat laatste - de naam van de school - heb ik nog nergens kunnen dubbelchecken. Misschien dat iemand het al dan niet kan bevestigen.

Tenslotte zouden we ons ergens in de jaren 1970 bevinden (in het herfst- of winterseizoen gok ik). En omdat die jaren nog niet zo heel ver achter ons liggen herkent iemand zich zelf misschien wel.

uit de collectie van M. Landuyt

Trefbal

Het wekelijkse sportmomentje: vorige week ging het over een partijtje netbal op het Borgerhoutse Gemeentelijk Lyceum (nu: De Kleine Wereldburger) anno 1968. Gemakshalve heb ik me toen geen vragen gesteld bij dat 'netbal', ik ging er maar gewoon van uit dat dat een soort volleybal is. Toch even opgezocht, maar ik kan er niks van vinden. Het woord bestaat wel in 't Engels ('netball').

Daarom switch ik naar een sport waar ik de regels min of meer wel van ken: trefbal. We zijn op dezelfde school maar twee jaar later, in 1970.

Voor wie nog nooit van deze sport gehoord heeft: klik.

foto's: http://lyceumborgerhout.be/

De net-niet revolutie

In mei 1968 brak vanuit een studentenopstand een algemene staking uit over heel Frankrijk, de Parijse studentenrevolte genaamd. Ook in andere landen waren er grootschalige protesten. Al snel namen de gebeurtenissen bijna revolutionaire vormen aan, tot het protest uiteindelijk uitstierf na onderdrukking door de overheid.

In datzelfde jaar 1968 was er van een revolte op het Gemeentelijk Lyceum van Borgerhout (nu: De Kleine Wereldburger) weinig te merken. Sterker nog: leerlingen en leerkrachten hielden gewoon gezellig een netbalwedstrijd.

Of de studenten hun slag thuis haalden is niet meer bekend. Het heeft de geschiedenisboeken in ieder geval niet gehaald.

foto's: Lyceum Borgerhout.be

Zwarte Pieten vertimmeren school tot een boerderij

De kleuters van de Vlinderboom in het Te Boelaerpark kregen wel opmerkelijk bezoek. Enkele Zwarte Pieten brachten een hele menagerie mee. 

Donderdag kwamen enkele zwarte Pieten met een echte boerderij naar de kleuterschool van de Vlinderboom in het Te Boelaerpark afgezakt. De halve speelplaats werd vertimmerd tot een boerderij met ezels, varkens, konijnen, kippen en paarden. En zelfs een soort lama vanuit Latijns Amerika. De kleuters keken met grote ogen en sommige kinderen hadden een benepen hartje. Zo’n ezel vlak voor je neus is vanuit kleuterperspectief best wel indrukwekkend. Er klonken gisteren erg veel “ooohs” en “aaahs” op de speelplaats.

Sint Niklaas had voor de gelegenheid zijn ‘dierenverzorgingspieten’ meegestuurd. Zij zijn speciaal opgeleid om de dieren te verzorgen en te knuffelen. En de kleuters vonden het niet erg dat ze hun speelplaats moesten delen.

Foto: Eefje Janssens

(Gelezen in Gazet van Deurne)

ZeB(r)a-nksy

Iedere Antwerpse voetganger of fietser heeft ze natuurlijk al gezien: die bordjes waarmee de lokale overheid u wijst op een verantwoord verkeersgedrag ("Ben jij een Het Zebrapad is snel gevonden voetganger?"). Alsof er ooit een voetganger is geweest die een automobilist heeft doodgewandeld en daarna vluchtmisdrijf pleegde. Kortom, een domme en kortzichtige campagne die Koning Auto nog maar eens vrij baan geeft.

Nee, geef mij dan maar deze actie van een anonieme onbekende. Bij de poort van de Kleine Wereldburger-school is er op een Banksy-achtige wijze een zebra op het wegdek gespoten. Om de voorbijrazende automobilist er op te wijzen dat hier dagelijks kleine kinderen oversteken. En omdat een officieel zebrapad niet zo maar 1-2-3 te regelen is vind ik deze ludieke actie heel fijn. Positief vooral, met het oog op de veiligheid van spelende en fietsende kinderen. Dat kun je van die officiële stadscampagne niet zeggen.

Nu is het wachten op een écht zebrapad.

Borgerhout fietst

Morgen heeft de 4^de editie van Borgerhout Fietst,  georganiseerd door Steunproject, plaats. Onder het moto 'liever lui dan moe' schrijven we simpelweg dit blogstukje over van hun webstek. Op het einde van de maand wordt ons loon toch gestort. (Maar zeg het niet door aan onze hoofdredacteur.)

Steunproject is een socio-culturele vereniging met hoofddoel om projecten rond onderwijs, gezondheid en landbouw op te zetten in het noordoosten van Marokko. Ook in Antwerpen zijn we actief, met educatie rond diversiteit en met buurtprojecten.

Met 'Borgerhout fietst' organiseren we reeds voor de 4^de keer een fietstocht door Borgerhout met een feestelijke afsluiter (optredens, workshops, kinderanimatie). Dit keer op het Krugerplein in  Borgerhout.

Het thema van deze 4e editie is ‘veilig naar school’ en  ‘veilig verkeer begint bij jezelf’. Samen met de scholen vragen we meer fietsveiligheid van en naar school. We werken hiervoor samen met 6 scholen uit Borgerhout, namelijk Xaverius, Zevensprong, Esdoorn, Floraschool, De Kleine Wereldburger en Vlinderboom. Veel kinderen, leerkrachten en ouders zullen mee fietsen. Aan elke school zal kort gestopt worden en aandacht gevraagd worden voor het thema.

Borgerhout fietst wordt ondersteund door Samenlevingsopbouw Antwerpen Stad vzw en organiseren we in samenwerking met Boho, Stad Antwerpen Buurtsport, Kras Jeugdwerk, District Borgerhout en El Ikram.

Met Borgerhout fietst willen we samen met alle partners en aanwezigen: 

• het gebruik van de fiets promoten
• ontmoeting creëren tussen bewoners van heel uiteenlopende origine
• samen solidariteit tonen voor een aangename stad
• ijveren voor meer fietsveiligheid in Borgerhout
• ijveren voor meer groene ruimtes, waar kinderen kunnen spelen

Foto's: Mattia De Pauw

Titel = actie van Steunproject

7e Studiejaar klas B

Terug naar het schooljaar 1936/37, naar het Gemeentelijk Onderwijsgesticht voor jongens in de Vinçottestraat. De eigenaar van deze foto zou graag weten of er nog mensen zijn één van de jongens herkent. Maar omdat de foto al bijna 80 jaar geleden genomen is schat ik die kans niet erg hoog in.

We kunnen het natuurlijk altijd proberen: wie noemt de eerste naam?

De jongen uiterst rechts op de middelste foto heeft trouwens een kruisje boven zijn hoofd. Misschien moeten we daar mee beginnen.

Vreemde kinderen

Ik kom nog even terug op dat oude boekje 'Gastarbeiders in Borgerhout', ik heb het inmiddels gelezen. Er staat geen jaartal in, maar ik vermoed dat het ergens in de eerste helft van de jaren 1970 is uitgegeven. In feite was het een initiatief van bezorgde buurtbewoners die een signaal afgaven richting de beleidsmakers: er komen steeds meer allochtonen in de wijk wonen, en ontwikkel daar eens een beleid rond. Net als nu is dat indertijd niet gedaan.

De bovenste foto komt uit een ander boekje (Borgerhout Zwart op wit, 1982) dat dezelfde problematiek aankaartte. Daaronder een fragment uit de eerder genoemde brochure met wat aantallen van 'vreemde kinderen' in de Borgerhoutse scholen.

Leerzaam. Ik ga eens zien of ik dat soort boekjes in zijn geheel online kan zetten, In het kader van de geschiedschrijving zeg maar. En inmiddels ben ik ook één van de schrijvers op het spoor. Er valt wat uit te spitten.

(uit het archief: dit verhaal staat in schril contrast met de opvang van Hongaarse kinderen)

Instituut

De letters Sint-Agnesinstituut zijn al een tijdje van de gevel verdwenen, nu hangt er een bord met Maris Stella Sint Agnes ("secundair onderwijs - algemeen, technisch, beroeps"). En dat hekwerkje op het eerste verdiep is ook ergens in de loop der tijd afgevoerd.

We zitten hier uiteraard op de Turnhoutsebaan, begin jaren 1980. Toen de Ford Taunus nog een rijdend instituut was.

plaatjes uit Borgerhout Zwart op wit (1982)

Bijna gedaan

Op de laatste dag vóór een vakantie post ik atltijd graag een schoolfoto. Of twee, in dit geval. Gewoon, omdat dat kan. En omdat het vooruitzicht van twee vrije weken waarin de routineuze haal- en brengservice even niet van toepassing is ook wel fijn is.

Dit is in de Schoenstraat, begin jaren  1980. De kinderen worden gehaald of gebracht, of er wordt op ze gewacht. Vaders en moeders herkennen dergelijke situaties.

De komende twee weken bent u er van af. Prettige vakantie!

uit het boekje Borgerhout Zwart op wit, collectie Marleen Peeters

Teach your children

Het onderwijs, het schijnt niet meer zo gezellig te zijn als vroeger. Bezuinigingen vliegen om de oren, en leerlingen zetten de prestaties van de leraar gewoon op Youtube. Vroeger was dat wel anders: geld was er genoeg en er werd hoogstens een spotprent van je gemaakt. En dat dan nog door iemand die talent had.

De man hierboven is Karel Dockx: van 31/12/1937-1955: leraar Godsdienst, T.I.B., Borgerhout. De tekening werd gesigneerd door Jos. Nys, en omdat de tekenaar van Jommeke in die tijd een leerling was handhaaf ik mijn theorie dat Jef Nys himself hier aan het werk is geweest.

Ik zoek alleen nog een bevestiging van mijn theorie. Iemand?

uit de collectie van A. Van Scharen