E.H. Steens met zijn Hongaarsch kindje (2)

Nogmaals de eerwaarde heer Steens, onderpastoor van de Peperbus, inclusief zijn familie, en inclusief Hongaars vluchtelingetje dat ze indertijd liefdevol opnamen. Indertijd is volgens de onderste foto in juni 1924. De (2) in de titel verwijst naar een eerste deel (1), en dat staat hier.

 

uit de collectie van Xavier Van Mol

E.H. Steens met zijn Hongaarsch kindje (1)

Xavier Van Mol stuurde ons nog een aantal foto's die betrekking hebben op de Hongaarse vluchtelingenkinderen in Borgerhout. Het vorige deel stond hier, maar omdat het er zo veel aan het worden zijn heb ik er een apart label voor aangemaakt, zie onderaan dit stukje. Daarop klikken en alle artikeltjes staan overzichtelijk bij elkaar.

Over de foto's hierboven schrijft Xavier:

Nogmaals een bijdrage over de Hongaarse kinderen, die destijds in Borgerhout werden opgevangen. Wat is er zo bijzonder aan mijn mail met bijhorende foto's van vandaag ?


1. Eerst en vooral zijn het niet alleen gezinnen, die Hongaarse kinderen tijdelijk opvingen : hier is het één van de onderpastoors van de St. Jansparochie, Eerwaarde Heer Steens (uiteraard met de hulp van zijn familie)


2. We kunnen hier eveneens opde foto's van mijn vader zaliger, precies dateren wanneer de kinderen in Borgerhout toekwamen : 1924 om precies te zijn (één foto is gedateerd maart 1924, een andere juni van datzelfde jaar)


3. Interessant zijn ook de gegevens over de gebruikte belichtingstijden. We mogen niet vergeten dat deze foto's op glazen fotoplaten werden gemaakt, de fotograaf onder een zwarte doek om het omgekeerde beeld heel scherp te kunnen waarnemen in zijn camera met blaasbalg


4. ook over de weersomstandigheden op het moment van de opnamen, lezen we ook een en ander op een paar foto's van mijn vader.

Van Hongarije naar Amerika (via Borgerhout)

Vandaag presenteren we nog eens een deeltje uit onze reeks over de Hongaarse vluchtelingen in Borgerhout. Deze aflevering is vooral toegespitst op wat er van één van hen geworden is. U herinnert zich Jenö misschien nog, op de bovenste foto staat hij links naast zijn broers Anthol en Laki. Die foto werd genomen in de jaren 1920 in de Sint-Janstraat nummer 15.

Jenö - geboren in 1914 - vertrok later naar Amerika. Maar hieronder leest u het verhaal uit de eerste hand:

Hallo Hans

Kortelings heb je op jouw "Peperbusblog" nog een paar foto's gepubliceerd van "ons" jong Hongaars pleegkind, Jenö Szeredas; de foto's moeten dateren uit de jaren 1922 à 23.

Mijn vader, Emile Van Mol, o.m. amateur en autodidact kunstschilder, gaf destijds een aantal lessen schilderen aan Jenö, die het in Hongarije en later in Amerika tot een vermaard en wereldwijd bekend schilder bracht. Hij heeft zelfs een statieportret mogen schilderen van de toenmalige president Richard Nixon.

Regelmatig stelde hij ook tentoon in Parijs met de "Artistes du Monde".

In de bijlagen van vandaag, Jenö als volwassen kunstschilder, met enkele referentiestukken.

Xavier Van Mol

Tot slot: een In Memoriam (in 't Engels) staat hier.

De verborgen geschiedenis

Ik kondigde het al aan: Jenö zal zich nog laten zien op deze blog. Voor mensen die het gemist hebben: Jenö zagen we eerder hier.

Tussen 1923 en 1927 zouden er naar schatting ongeveer 25.000 Hongaarse kinderen in Vlaanderen zijn opgevangen, en Jenö was er daar dus een van. Ik schreef er al eerder over, en om te bewijzen dat ik niks uit mijn duim zoog staat onder de foto een artikel uit Kerk & Leven van 16 maart 2011, waarin de achtergrond van deze geschiedenis verklaard wordt.

Dat stuk gaat niet specifiek over Borgerhout, maar Jenö kwam daar wel degelijk terecht. In de Sint Janstraat om precies te zijn. Als u nog eens langs nummer 15 in die straat passeert moet u nog maar eens aan hem denken.

foto's uit de collectie van Xavier Van Mol, met technische ondersteuning van Jan Seurinck. Titel = slecht boek, maar sloot mooi aan bij Kerk en Leven.

Jenö

(Nog even twee blogpostjes van anderhalve maand geleden in herinnering roepen. Toen ging het over Hongaarse vluchtelingenkinderen die in de jaren 1920 in het kader van een hulpprogramma naar Borgerhout kwamen. In de vorige twee afleveringen (deel een / deel twee) volgden we vooral de broer van het jongetje op de foto, Charles Szolyvai. Hieronder een stukje uit de e-mail die hoort bij de foto hierboven)

Ik beloofde jou al een hele tijd geleden een bijdrage over Hongaarse ( tijdelijke vluchtelingen)kinderen in Borgerhout.
Ik kan daarbij niet om mijn grootvader heen, want Jenö (uitspraak Janeu) kwam in de St. Janstraat toe, toen mijn grootvader circa 80j jong was. Je herinnert je misschien nog, dat hij op 92 jarige leeftijd overleed.

Xavier Van Mol
De foto's zijn ongedateerd, maar als ik zeg dat ze rond 1923/1924 genomen zijn is dat een gefundeerde gok. Op foto 1: Jenö op dag 1 van zijn verblijf in Borgerhout, foto 2 is van wat later, en daarop is hij te zien met die meneer die we deze week al eerder zagen. We gaan Jenö nog tegenkomen.

Charles Szolyvai, een Hongaar in Borgerhout (2)

Met Charles Szolyvai, de Hongaar die in zijn jeugdjaren in de jaren 1920 een tijd in Borgerhout verbleef maakten we vorige week al kennis (teruglezen HIER). Nu deel twee, en daarvoor kopieer ik de mail die ik van Xavier Van Mol kreeg:
Dag Hans,

Mijn eerste actieve kennismaking met het onderwerp : "Hongaarse vluchtelingenkinderen in Borgerhout" begon met het bezoek van Charles Szolyvai (alias Charlie)in +/- 1967 aan zijn pleeggezin van eertijds. Charlie kwam in die dagen, met zijn Japanse echtgenote, ook bij mijn ouders in de St Janstraat 15 (zie fotootje van zeer slechte kwaliteit uit een gewoon boxske, zonder flash).

Via Charlie konden we terug de draad opnemen met zijn broer Jenö Szeredas, die inmiddels een kunstschilder met faam was geworden in de Verenigde Staten. Jenö kwam in de volgende jaren verschillende malen met zijn echtgenote Polly, naar Parijs voor de tentoonstellingen "artistes du monde", waaraan hij regelmatig deelnam en kwam dan steevast ook naar mijn ouders in Borgerhout, naar mijn broer Dominique in Deinze en naar ons in Edegem.

Na het overlijden van onze Papa in december 1970 bleven zowel mijn broer Dominique als wij in regelmatig schrftelijk contact met Jenö. Mijn echtgenote Ria en ik zijn hem ook eens gaan bezoeken in New York in 1975.

Szolyvai en Szeredas : 2 verschillende familienamen en toch broers ? Ja, toen de 2 in 1956 of 1957 (?) last vreesden met het communisme en met de Russische geheime dienst emigreerden ze alle 2 naar de USA. Ze hadden weinig of geen contacten meer met elkaar, want de verstandhouding tussen de 2 broers was niet meer opperbest. Hun beider werkelijke familienaam is Szwerlichkosky (of de schrijfwijze van de familienaam 100% correct is, durf ik niet garanderen op één of twee letters na).

Ik reageerde op een artikel in "Kerk en Leven" van +/- 2j geleden, waarin de Leuvense hoogstudente Vera Hajló vroeg naar bronnenmateriaal om getuigenissen en fotomateriaal op te nemen in haar doctoraatsthesis. Zo volgden een paar schriftelijke en één mondelinge sessie met haar tot de uitnodiging voor haar lezing in december a.s.

Charles Szolyvai, een Hongaar in Borgerhout (1)

Zomaar de geschiedenis van een mens. Eerst een inleiding.

Hongarije kwam als een hoopje ellende uit de Eerste Wereldoorlog. Voor die oorlog maakte het deel uit van de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije, en na die oorlog verloor het ongeveer 2/3 van zijn grondgebied. Wat er overbleef was een economisch rampgebied. Veel Hongaren vonden zich plots terug in een vijandig buitenland: met name in de nieuw ontstane landen Tsjechoslowakije, Joegoslavië en in Roemenië. Het merendeel van die Hongaren vluchtte naar Boedapest waar ze in bittere armoede verzeild raakten.

Door het onrustige politieke klimaat in Hongarije, de dreigende opkomst van het communisme en de economische crisis raakte de Hongaarse kinderarmoede op de internationale agenda. Net als in omringende landen werd in België een oproep gedaan om Hongaarse kinderen voor enkele maanden op te nemen.

En zo kwam de 8-jarige Charles Szolyvai terecht in de Langstraat in Borgerhout, bij de familie Van den Nieuwenhuyzen. Hij was niet de enige in die tijd, in het Bellens instituut in de Kroonstraat zaten rond 1930 veel Hongaarse kinderen. Ook verschillende broers van Charles werden door de familie voor enkele jaren (!) opgenomen.

Na zijn verblijf in Borgerhout keerde Charles terug naar Hongarije, om jaren later - na 1956, de tijd van de Hongaarse opstand - naar de Verenigde Staten te vluchten. Veertig jaar na zijn Borgerhoutse periode keerde hij terug naar hier, 'naar zijn weldoeners van weleer', en de krant was er bij. Zie plaatje hierboven. Als ik zijn naam door Google trek zou hij in 1999, op 80-jarige leeftijd, gestorven zijn in Astoria, Queens County, NY (New York).

Over Charles en zijn Borgerhoutse connecties valt nog meer te vertellen, maar dat is voor een volgende keer.

plaatje/info: Xavier Van Mol