Luchtballon met drie avonturiers landt in Te Boelaerpark

In het Te Boelaerpark lag een half opgeblazen hete luchtballon. Was hij geland of ging hij opstijgen? 

Op de grote grasvlakte van het Te Boelaerpark lag op een ochtend een luchtballon. Het raadsel werd snel opgelost door de kleuters van de nabijgelegen Franciscusschool. Hun klaspoppen, Jules, Louis en Pompom waren zomaar ineens op reis vertrokken. Na een weekje stappen in de wijde wereld kwamen ze terug met een luchtballon.

Juf Kim Van Ostaeyen: “Dus trokken alle 160 kleuters naar het park om het avontuurlijke trio te verwelkomen. Helaas was het weer niet zo gunstig en zat een luchtdoop voor de kleuters er niet in. Maar ze mochten wel op hun kousenvoetjes doorheen de ballon wandelen.”

(Foto: Polle Debrouwere)

(Gelezen in Gazet van Deurne)

    

Grote nieuwe zone 30 op grens Deurne, Berchem en Borgerhout

Op de grens van de districten Berchem, Borgerhout en Deurne komt een nieuwe, grote zone 30. 

De stad Antwerpen wil tegen 2018 een zone 30 invoeren in alle woongebieden in de binnenstad en de districten. Daarom worden jaarlijks twintig nieuwe zones 30 geactiveerd. Het college besliste vorige week dan ook om een nieuwe district overschrijdende zone 30 in de districten Berchem, Borgerhout en Deurne in te voeren. De zone komt er  door het samenvoegen en uitbreiden van de reeds bestaande, kleinere zones 30 in de omgeving van de Berchemlei.

De nieuwe zone wordt begrensd door de Ring, Borsbeekbrug, Luitenant Lippenslaan, Dokter Van de Perrelei, Arthur Matthyslaan, Jozef Verbovenlei, Boekenberglei, Drakenhoflaan en Gitschotellei. Deze grensstraten zijn niet inbegrepen in de zone 30.

Koen Kennis, stadsschepen voor mobiliteit, motiveert deze beslissing: “Een snelheidsbeperking van 30 kilometer per uur in aaneensluitende regio’s verbetert de verkeersveiligheid en de leefbaarheid. Er is een vlottere verkeersdoorstroming, minder verkeerslawaai en een hogere woonkwaliteit. Bovendien zijn er minder verkeersongevallen.”

(Gelezen in Gazet van Deurne)

Reus van de Boelaerbuurt heeft geen woonst

De reus Boelarus wordt uit zijn huidige verblijfplaats gezet. Na de volgende reuskensstoet in Borgerhout moet hij een nieuwe woonst zoeken. 

Een aantal jaren terug wilden enkele mensen uit de omgeving van het Te Boelaerpark hun buurt op de kaart zetten. Omdat de Reuskens in Borgerhout hun 300ste verjaardag vierden en alle groeperingen in het district uitgenodigd werden om zelf een reus te maken zag Reus Boelaerus het levenslicht. Als de reus niet in een optocht opstapte, werd hij ondergebracht in een magazijn in de Berchemlei. Begin augustus werd echter dat magazijn gehuurd door de Europese Krav  Maga Academy die de ruimte wil ombouwen tot sportzaal. Krav Maga is een verdedigingssport. De reus moest dan wel een nieuw onderdak vinden. Verantwoordelijke Luc Van Laere: “Ik heb de mensen van de reus al meer dan een maand gevraagd hun grote vriend weg te halen, maar heb tot op vandaag geen reactie gekregen.” De clubleden werden ongeduldig en hebben de reus dan maar in de gang gezet.

Koen Huybreghts is de drijvende kracht achter Boelaerus, maar ook het Boelaer Buurtblad en de zomerbar in het park. Hij is medeorganisator van de Reuskensstoet en draait momenteel dubbele shift. Hij zucht erg diep: “De reus, ja,… we hebben overal rond gehoord voor een nieuwe stek. Uiteindelijk kunnen we hem onderbrengen in de al propvolle zomerfabriek. Maar dat kan pas vanaf zaterdag.”

Programma van de 303ste Reuskensstoet

• 12.30 u: start Reuskensstoet aan het Gitschotelhof
• 11 u – 18 u: braderijen op Gitschotellei en Turnhoutsebaan
• 18 u: De grote Schipshow op het Laar
• 20 u: Reuzenbal in De Roma
• 23 u: afterparty in de Pekfabriek

(Gelezen in Gazet van Deurne)

Papegaai vloog over Te Boelaar

Kireakos Habip is een bekende man in het Te Boelaerpark en omgeving. En dat heeft alles te maken met de papegaai waarmee hij steevast op trot is. Het beestje zit vooraan op zijn fiets en vaak ook op de schouders van parkbezoekers. Mensen gaan graag op de foto met het diertje. De Borgerhoutenaar met Iraakse wortels woont op de Berchemlei. Hij heeft meerdere papegaaien thuis. Tot vorig jaar reed hij vaak met een rood-blauw gekleurde papegaai rond: Sara, zijn lievelingspapegaai.

Maar toen gebeurde er een drama, de papegaai verdween plots. Habip: “Sara zat op de balustrade van het balkon, waar ze zo vaak zat. En ineens was ze verdwenen.” Habip vermoedt dat de vogel, die weliswaar gekortwiekt was, naar beneden is gefladderd en door iemand is meegenomen. Ondanks affiches in de buurt is het beestje niet meer terug gebracht. Habip hoopt nog altijd dat de papegaai ooit terug komt. Wie hem hierbij kan helpen, kan hem via deze blog contacteren.

Titel = vrij naar 'Papegaai vloog over de IJssel' van Kader Abdolah

Laatste verwezenlijking

1964: "Ook het vrij onderwijs bleef niet ten achter. In 1930 werd de Sint-Franciscusschool voor meisjes en kleuters opgericht aan de K. De Preterlei. De grote bloei noopt tot voortdurende uitbreiding. Hierboven hun laatste verwezenlijking."

Het Sint-Franciscus instituut bestaat nog altijd (website ), maar volgens mij ligt de hoofdingang aan de Berchemlei.

uit Borgerhout 1964, collectie Staf Hermans

Kleintje

Vandaag is Jezus jarig. Vandaar dit plaatje. Een kleintje Jezus, gezien boven een voordeur aan de Berchemlei.

Ik las er ooit iets over op de site van De Verbeelding(.be), maar die site schijnt niet meer te bestaan. Ik kan er dus even geen achtergrondinformatie over verschaffen. 

Fijne kerstdagen, desondanks.

Arrival City

De bovenste foto is een vleugje nostalgie. We bevinden ons op de hoek van de Berchemlei en de Bouwhandelstraat en kijken naar de overzijde. Rechtdoor-rechts loopt de Bouwhandelstraat verder. We zien warempel onze eigenste Sint-Janskerk. Links kijken we op de pare kant van de Berchemlei. Waar de huizen eindigen, ligt ook de gemeentegrens van Borgerhout met Berchem. In die tijd oogde dat stukje van Berchem nog vrij landelijk. Iets verder in het groen liggen de vesten, onderdeel van de verdedigingsgordel rondom de stad.

Vele jaren zijn verlopen. En de buurt is veranderd. De peperbus zit verscholen achter de huizen van  de Frans De Vriendtstraat. De vesten zijn gedempt en ‘opgewaardeerd’ tot een autosnelweg. En het stukje landelijk Berchem is volgeplempt met woontorens en heet voortaan Wapenstilstandlaan. Voor de huizen in de Berchemlei staan ondertussen zwaar gekandelaarde bomen. Het hoekhuis is geïsoleerd. Daardoor is het energiezuiniger maar heeft het wel iets van zijn charme verloren. Dat gebeurde ook met het huis op de tegenoverliggende hoek, want dat zag je al eerder hier.

De woonblokken aan de Wapenstilstandlaan lijken wel een illustratie van het boek “Arrival City”, vertaald als “De trek naar de stad”, van Doug Saunders. Waarin de schrijver uitlegt hoe de laatste tientallen jaren een wereldwijde migratie van platteland naar de stad plaats heeft. De auteur die in alle continenten deze migratie is gaan bestuderen, pleit ervoor om de dynamiek van die nieuwkomers te valoriseren. Het boek zou verplichte literatuur van alle beleidsmakers moeten zijn. Om te beginnen van het nieuwe stadsbestuur in Antwerpen.

Voor de volledigheid nog even meegeven dat de Berchemlei genoemd werd naar de steenweg tussen Berchem en Deurne. En de Bouwhandelstraat kreeg haar naam van de maatschappij Berchemse Bouwhandel die hier de huizen bouwde. Ik ben het even gaan opzoeken: "Berchemsche Bouwhandel", immobiliënmaatschappij, gesticht in 1909, die tussen ca. 1910-30 honderden huizen liet optrekken, vooral in Berchem en Borgerhout. De maatschappelijke zetel van het bedrijf was aan het Frederik de Merodeplein in Berchem.

Bovenste foto uit de collectie van Albert Vandenabeele

Titel = boek  

Tegen de muur

Zoals geschoolde lezertjes weten is Borgerhout één van de dichtstbevolkte stukjes van dit land, zoals eveneens bekend verondersteld geacht mag worden dat er 2 Borgerhouten zijn: een binnen de Ring en een ander er buiten. Dat buitengebied is ooit verworven omdat het oude Borgerhout te vol werd, maar dat extra-muros was ook redelijk snel volgebouwd.


Op de bovenste foto lijkt er nog ruimte te zijn. Het is de hoek Berchemlei/Bouwhandelstraat, rechtsachter zou later het waterbouwkundig laboratorium verrijzen.

Het is nu onmogelijk om een 1:1 foto te maken, want je staat letterlijk met je rug tegen de muur van de overkant van de straat en dan nog krijg je het plaatje niet compleet. Ik kreeg het met mijn camera in ieder geval niet voor elkaar.

Bovenste foto uit de collectie van Albert Vandenabeele

Abattoir Fermé

Ook in de Berchemlei staat een oude foto van het vroegere Borgerhout. Daarop staat de oude slachterij van het Belgische leger die in 1937 afgebroken werd. In de plaats kwam het waterbouwkundig laboratorium. De geschiedenis van dat slachthuis of in de taal van toen “den boucherie militaire” kon je al eerder op deze blog lezen: hier en daar. 

Ook het waterbouwkundig laboratorium kwam hier al meerdere keren aan bod. En als je nieuwsgierigheid geprikkeld wordt over wat er zich nog meer achter de muren van het Watlab afspeelt, kan je ook terecht op hun webstek http://www.watlab.be. Een speciale gast in het lab is de kogge, een 700 jaar oud schip dat bij werken in de haven werd opgegraven. En nu in het waterbouwkundig laboratorium wordt onderzocht en geconserveerd. Te volgen op een eigen blog .

Titel = theatergezelschap

Gaslighting

Weinigen weten het nog, maar ooit waren elektriciteit en aardgas niet de primaire energiebronnen. Die eer was tot ongeveer 1960 weggelegd voor het lichtgas, ook bekend als stadsgas. Sommige straatnamen herinneren nog aan deze industrie: uiteraard de Gasstraat in Antwerpen 2060 en voor Berchem-Borgerhout de Lichtstraat, later veranderd in Minckelersstraat en genoemd naar de uitvinder.

Daarom deze 2 foto's met 21 jaar tussen beide opnames.

Foto 1 stond in de Gazet van Antwerpen op 25 en 26 april 1959 en kondigt de afbraak aan van de laatste noodwoning in Borgerhout. Deze woning, genaamd type Finse woning, was gelegen tussen Engelselei en Berchemlei.

Foto 2 is genomen omstreeks 2 juni 1980 in de Fonteinstraat. Links bevond zich het oude St-Erasmusgasthuis en nu dienstencentrum Fontein.

Op beide foto's is een ketel van de gasfabriek te zien, die op de grens Berchem - Borgerhout lag. Op foto 1 is dat duidelijker dan op foto 2, die trouwens enkel nog het geraamte van de gasketel toont. Ergens na het nemen van de laatste foto, werd het geraamte afgebroken, maar een precieze datum is mij niet bekend. Hier kan u hem nog zien vanuit een ander perspectief.


Titel = term uit de psychologie, via een film.

Foto 1 : © Gitschotelbuurschap, Heemkundige Kring van Borgerhout
Foto 2 : © Agentschap Onroerend Erfgoed

Met Maria meer kans

Voor de mensen die de Lotto spelen (of die via andere kansspelletjes proberen snel rijk te worden): de kans om de Belgische lotto te winnen is 1 op 5.245.786. U bent het met me eens dat dat een héél kleine kans is.

Als u dan toch in de verleiding komt: ik zou zo'n formuliertje gaan halen op de hoek van de Bouwhandelstraat en de Berchemlei. Daar waakt Maria boven de ingang. De troosteres der verdrukten zal de echte behoeftigen niet in de steek laten.

foto: Staf Hermans

Travaux public

Elise meldde het hier twee weken geleden al: het waterbouwkundig laboratorium aan de Berchemlei is opgenomen in de inventaris van het VIOE. Dat mag gevierd worden, en wel op twee manieren.

Op de eerste plaats door plaatjes uit het Tijdschrift der Openbare Werken van België van december 1940. In 26 pagina's werden de nieuwe "definitieve gebouwen van het Waterbouwkundig Laboratorium van Bruggen en Wegen" beschreven. Gansch in 't Fransch, naar de mores van die tijd. Gelukkig stond er een Nederlandse samenvatting van 1 pagina helemaal achteraan.

En tweeds: vanaf nu heeft het WatLab een eigen ingang op deze blog. Alle WatLab-stukjes keurig op een rij: PLONS.

Watlab in de inventaris van het bouwkundig erfgoed

De kogge. Hot item in het VIOE. Even aandacht voor de bouwkundige omkadering van dit varend erfgoed.

De kogge wordt bewaard, behandeld en gekoesterd in een paviljoen van het "Waterbouwkundig laboratorium" in Borgerhout. Dit grote interbellumpand werd gebouwd in 1938-39 op de genivelleerde terreinen van een midden-19de-eeuws lunet. De vijfhoekige vorm van het bouwperceel herinnert nog goed aan deze vestingbouwkundige constructie. Het laboratorium is een kenmerkend gebouw voor het extra-murosgedeelte van Borgerhout, dat pas na de Eerste Wereldoorlog werd ontwikkeld. Het gebouw is daarnaast uniek op wetenschappelijk vlak: waterbouwkundige laboratoria, met gigantische schaalmodellen van waterlopen, scheepsmanoeuvreersimulatoren en zo meer, zijn er niet zo gek veel in België.

Meest indrukwekkend, ook op architecturaal vlak, zijn de vier grote hallen. De kogge moet het stellen met een bescheiden paviljoen, eigenlijk een uitbreiding van de te klein geworden hal 3 aan de noordkant van het terrein. Architect E. Wollaert van het Ministerie van Openbare Werken, Bestuur der Gebouwen, tekende de plannen in 1967. Enkele technische details: 40m op 9,5m, rood genuanceerde handvorm gevelsteen, houten ramen, doorschijnende plastiekgolfplaten. Maar ook, typisch voor de bouwperiode: donkergrijze asbestcementplaten op het dak, gekleurde asbestcementplaten onder de ramen. Gezellig voor mijn collega's. Ik vertrouw erop dat die ondertussen vakkundig verwijderd zijn.

Paint it black

De foto's op deze blog zijn meestal van buiten naar binnen. Vandaag draaien we het even om. In de grote hal van het waterbouwkundig laboratorium zijn immers grote werken aan de gang. Er is een model gebouwd van de haven van Zeebrugge en dat wordt op dit moment geschilderd.

Omwonenden kregen een briefje in de bus. Er zou geluids- en/of geurhinder kunnen ontstaan. Op het terrein van het WatLab zijn er ook veiligheidsmaatregelen. Niet roken, geen telefoons, opletten quoi. Twee weken en het is voorbij.

Verdere sociale woningbouw

Mooi man, zo'n eenzaam Dafje!

bovenste plaatje uit Borgerhout 1914-1964, onderste door Jef Neefs

Wie?

Vraag boven de foto: Wie herkent hier in dit fraaie straatbeeld nog de vroegere kasseiweg van de oude Berchemlei? Mijn antwoord: ik niet. Maar uw antwoord kan anders luiden natuurlijk.

Foto uit Borgerhout 1914-1964

Over de brug

In taverne Erasmus aan de Berchemlei (daar waar Britney Spears ooit nog een plasje deed) is een muurschildering te bewonderen: ingeklemd tussen camerabewaking en TV zien we een naschildering van een oude foto van de Stenenbrug. De oorspronkelijke foto (stond al eerder hier) heb ik er voor het gemak onder gezet.

Het belangrijkste verschil tussen schilderij en foto zit hem in het opschrift boven het hekwerk rechts: kasteel Morckhoven. Op de foto is het in ieder geval niet leesbaar. Kasteel Morckhoven was een kasteel aan de Herentalse vaart waarvan wij de geschiedenis nooit behandeld hebben, omdat het meer tot het verleden van Deurne behoort.

Maar omdat wij de kortzichtigste niet zijn als allerlaatste plaatje een - ook allang verdwenen - overblijfsel van dat kasteel: het Morckhovenhof. Weet u meteen waar de straatnaam Morckhovenlei vandaan komt.

Bovenste foto: Staf Hermans, middelste collectie van mezelf, onderste uit die van Hendrik Roelandt

Oud voor nieuw

Weet je nog toen ik vorige week schreef over de sociale woningbouw aan de Berchemlei? Even ter herinnering dan. Hierzo kijken. Jonge boompjes. Prille blaadjes. Lente waarschijnlijk.

Deze week in de postbus: knal dezelfde foto met de situatie anno 2010. Dikke bomen en sneeuw. Meer auto's en een verkeersremmer maar de sociale woningbouw, die hield stand.

Ook een oude foto ontdekt van je straat in de afgelopen jaren? De redactie is dol op dit soort inzendingen.

Foto: Jef Neefs

Krijgsslachterij

We willen in deze kolommen nog wel eens grappig uit de hoek komen bij oude foto's van Borgerhout. Tijd voor een gortdroog maar gedegen historiestuk. Daar gaan we:

Rond 1850 werd de oude Spaanse omwalling in Antwerpen afgebroken, die lag ongeveer op de plaats van de huidige Leien. Rond 1851-1853 werden er 7 nieuwe fortjes en een lunet (definitie van lunet) rond Antwerpen opgetrokken. Dat was een soort noodoplossing om Antwerpen en de sterk uitdijende randgemeenten (Borgerhout, Berchem) toch wat militaire bescherming te bieden in afwachting van het optrekken van de Brialmontvesting.

Na het voltooien van de grote vestingwerken kregen de kleine fortjes nieuwe functies. De lunet van de foto (die stond aan de Berchemlei, op de plaats van het huidige Waterbouwkundig Laboratorium) werd een zgn. krijgsslachterij of boucherie militaire. Er liep een weg naar toe vanuit de Borsbeekpoort die evenwijdig liep met de vestingen en die eerst Militaire Baan genoemd werd, later Te Boelaerlei en nog later Berchemlei.

In 1893 werden de gronden rond de versterkingen gedeclasseerd, waardoor ze enorm in prijs stegen. Toen het terrein nog een militaire functie had was bebouwing namelijk strikt gereglementeerd. Enkele jaren na de declassering werden de domeinen Te Boelaer en Boekenberg – samen ongeveer 80 hectaren - te koop aangeboden. Tot 1914 lag de krijgsslachterij op het grondgebied van Deurne, waarna het onder burgemeester Karel De Preter aangekocht werd door Borgerhout.

Direct daarna brak de Eerste Wereldoorlog uit. Het Belgisch leger trok zich terug op Antwerpen en om de monden van 130.000 mannen te voeden werd een ontzaglijke hoeveelheid slachtvee bijeengebracht in de buurt van de krijgsslachterij, dat vervolgens het hele Te Boelaerpark kaalvrat.

Na de oorlog heerste er grote woningnood. Alle gebouwen, zowel bestaande woningen als loodsen, en zowel binnen als buiten de vestinggrachten, werden in noodwoningen herschapen. Pas in 1934 werden die afgebroken, in 1937 gevolgd door de gebouwen van de krijgsslachterij, die plaats maakten voor het Waterbouwkundig Laboratorium.

(Mijn samenvatting en bewerking van tekst uit een een ongedateerd artikeltje, vermoedelijk uit 't Vliegerke. Plaatje stond erbij.)

Sociale woningbouw

We staan in de Berchemlei. In de Bert Verlacktstraat staat een VW kever. We kijken richting Berchem en de sociale woningbouw die halfweg vorige eeuw in de buitengebieden werd opgetrokken. Best aardig.

Jammer dat we de brochures van de sociale woningbouwmaatschappij niet meer hebben. Anders konden we u vertellen wat voor fantastische vernieuwing deze huizen voor Borgerhout en haar toekomst zouden betekenen.