Open monumentendag 2015

Op zondag 13 september kunnen bezoekers vier monumenten ontdekken in Borgerhout: het districtshuis, de Roma, het vredegerecht en zijn bibliotheek en de Peperbus. Voor kinderen van 6 tot 12 jaar is er een gratis speurtocht.

Het districtshuis van Borgerhout werd ingehuldigd in 1889 en is een pareltje van neo-Vlaamse renaissance van de hand van de gebroeders Blomme. Ga mee op ontdekkingstocht naar de grote en kleine geheimen van het districtshuis.

·         van 10 tot 18 uur, met gids om 11.30, 13.30, 15.30 en 17.30 uur

·         toegankelijk voor rolstoelgebruikers

·         Moorkensplein 1

De Roma opent voor het eerst na de renovatie de deuren. Bezoekers kunnen een blik werpen op het resultaat van de schilderwerken, de nieuwe balkonstoelen met hopelijk de eerste gouden naamplaatjes, de gevel- en dakwerken, ... . Bovendien kan iedereen een lot van één of twee oude balkonstoelen kopen.

·         van 10 tot 18 uur

·         bepaalde delen niet toegankelijk voor publiek (wegens renovatie)

·         Turnhoutsebaan 286

De bibliotheek van het vredegerecht huist samen met het vredegerecht in een imposant neoclassicistisch huis van einde 19 de eeuw. Heel uitzonderlijk kan tijdens Open Monumentendag ook het vredegerecht zelf bezocht worden, dit echter enkel met gids.

·         van 10 tot 18 uur, met gids om 10.30, 12.30, 14.30 en 16.30 uur

·         bepaalde delen toegankelijk voor rolstoelgebruikers

·         Turnhoutsebaan 92

De Parochiekerk Sint-Jan of de ‘Peperbus’ is een neo-romaanse kerk uit 1887-1890. De buitenkant doet denken aan een peperbus, vandaar de veelgebruikte bijnaam. Ontdek een unieke dierengordel ingelegd in mozaïek en de mooie gaanderijen.

·         van 11 tot 18 uur, met gids elk uur vanaf 11 uur

·         bepaalde delen toegankelijk voor rolstoelgebruikers

·         ​Sint-Janstraat 41, Borgerhout

Speurtocht voor kinderen

Kinderen van 6 tot 12 jaar zijn de speciale gasten op deze Open Monumentendag. Zij kunnen deelnemen aan een leuke speurtocht in de vier monumenten het Kasteel van de Reuskens, Oma Roma, Buurjongen Bib en Mevrouw Peperbus. Er kan op elke locatie gestart worden met de speurtocht, de harmonicabrochure met info is overal te vinden.

Ou sont les bibliotheques d'antan? (2)

Zoals eerder hier en hier al geschreven, kende Borgerhout een aantal vrije bibliotheken.
Vier ervan lagen intramuros en twee extramuros.

Door de Vlaamse Gemeenschap - of wat de officiële naam van de voogdijoverheid in de jaren '70 ook was - werden deze ingedeeld in "bibliotheken van groot belang" en "gewone bibliotheken".
Van de 7 bibliotheken, waren er 6 van de christelijke en 1 van de socialistische zuil.

In het gebouw op de bovenstaande foto - Bouwhandelstraat 37 - was bibliotheek Gitschotel gevestigd. Deze was van christelijke strekking, behoorde tot de bibliotheken van groot belang en werd door de Stad Antwerpen overgenomen op 23 april 1990.

Info: Website Vlaamse Gemeenschap en Jaarverslag Stad Antwerpen : Openbare Bibliotheken 1990.

Ou sont les bibliotheques d'antan? (1)

In 1990 opende de Stad Antwerpen op het grondgebied van Borgerhout een filiaal van de openbare bibliotheek.

Daarvoor waren er uiteraard ook bibliotheken op het Borgerhoutse grondgebied, maar deze waren ingericht op privaatrechtelijke basis. De enige betrokkenheid van het gemeentebestuur bestond uit subsidies en toelagen.
Het Borgerhoutse grondgebied werd bovendien bediend door de Antwerpse filialen 2 (Seefhoek), 4 (Zurenborg) wat betreft intra-muros. Filiaal 14 (Groenenhoek-Berchem) en Deurne (Couwelaar, Arena en Morckhoven) bedienden de lezers van extra-muros.

Eén van die vrije bibliotheken was de parochiebibliotheek van O-L-Vrouw ter Sneeuw.
Deze bevond zich eerder op de Generaal Eisenhowerlei 47 in de oude pastorij (foto 1) en later op het Laar (foto 2). waarin de aandachtige bloglezers de nieuwe pastorij herkennen.
Dank zij de groothoektechniek ziet men ook de huidige bibliotheek Vredegerecht midden rechts op de achtergrond.

De parochiebibliotheek werd door de Stad Antwerpen overgenomen op 8 oktober 1990, eerder - op 28 februari 1990 - was Bib Vredegerecht al plechtig geopend als uitleenpost 15.

Foto's: Erwin
Info: Jaarverslag 1990 Stad Antwerpen Openbare Bibliotheken

Een oproep

Hierboven staat een adressenlijst van de Borgerhoutse bibliotheken zoals gekend in 1975.
Dat mijn vakgenoten uit vervlogen tijden hun werk goed deden, blijkt uit het begeleidend artikel in Het Nieuwsblad .
Daaruit blijkt ook dat de bibliotheekwerking sterk verzuild was.

In 1978 kreeg Vlaanderen het Bibliotheekdecreet, dat de wet Destrée uit 1921 verving.
Het decreet was belangrijk omdat het de verzuiling in de sector van de openbare
bibliotheken tegenging en het Vlaamse bibliotheekwezen in een sneltreinvaart
de richting van de professionalisering in stuurde.

Droge kost, nietwaar? Het betekent gewoon dat de Stad Antwerpen alle vrije bibliotheken overnam, inclusief een deel van het personeel.

Maar nu mijn vraag: Heeft er iemand eigentijdse foto's van deze bibliotheken? Deze vraag is vooral gericht naar de oud-vrijwilligers of misschien zelfs de gebruikers van deze bibliotheken die ook amateur-fotografen waren.

Deze blogger zou u dankbaar zijn...

Taal en vrede aan alle mensen

Sedert vorige zaterdag is de bibliotheek vredegerecht aan de Turnhoutsebaan opnieuw open. Na een maand verbeteringswerken kan er opnieuw ontleend, gesurft en gelezen worden. Meer nog. De bibliotheek wil, hoe kleinschalig ze ook werkt, iedereen aan het lezen zetten. Een nobele doelstelling, als je het ons vraagt.

De bibliotheek aan de Turnhoutsebaan zou op termijn vervangen worden door een nieuwe, volwaardige Borgerhoutse ankerbibliotheek. Jammergenoeg komt het Reuzenhuis voor die functie niet in aanmerking.

Foto door mezelf genomen

Scholendans

Borgerhout kent veel scholen op verschillende locaties.

De - waarschijnlijkst - oudste nog bestaande school bevindt zich in de Kroonstraat op het nummer 122.
Er valt veel te vertellen over deze school. Veel meer dan in dit nederige blogje kan.
Laten we ons dan maar beperken tot een aantal data:

1845 : de school wordt als privé-school opgericht. Het adres is dan Kroonstraat 76

1912 : de school verhuist naar het nr. 122

Omstreeks 1928 : de school wordt door het Vrij katholiek Onderwijs als parochiale school overgenomen.

2005 : het oude gebouw wordt onbewoonbaar verklaard en een nieuwbouw wordt opgetrokken. Deze beslaat de Kroonstraat, Borgerhoutsestraat en Bloemstraat

De ingang van de school bevindt zich in de Borgerhoutsestraat en aan de Bloemstraat bevindt zich het sportterreintje dat ook door buurtkinderen gebruikt wordt.

Op de bovenste foto ziet men het oude schoolgebouw, op de onderste de nieuwbouw uit 2005. Het huis rechts op de foto staat er nog en heeft er een verdieping bijgekregen. Er wordt dus niet altijd afgebroken in Borgerhout.

Wie meer informatie wil over de geschiedenis van de school, verwijs ik in een bui van beroepsmisvorming door naar het artikel Van Instituut Bellens tot Mikadoschool : het verhaal van een school in Borgerhout 1845 - 2009 door Lieve Tireliren in het Heemkundig handboekje voor de Antwerpse regio van juni 2009.

Beroepsmisvorming 2: Op dit adres bevond zich ook een privaatrechtelijke openbare bibliotheek Utile Dulci. Deze was enkel open op zondag tussen 10.30u en 12.30u.
Wie hier informatie over heeft, mag die altijd bezorgen.

Foto's : eigen collectie.

Boekerij Sint Jan

Het Werkhuys in de Zegelstraat is ooit voor een stukje bibliotheek geweest. "Vooral de studerende jeugd weet dankbaar gebruik te maken van de enorme hulpmiddelen" wist de Gazet Van Antwerpen in 1962 te melden. En ook nog dat er in het vorige jaar 59.658 uitleningen waren geweest.

"Degelijkheid is de propaganda. Wordt lezer of lezeres van de boekerij Sint Jan, Zegelstraat 13."
Op de bovenste foto een stukje gevel van het Werkhuys, met de onvermijdelijke Moeder. Met dank aan de heemkundige kring Borgerhout voor het artikel.

Vredegerecht

Op de Turnhoutsebaan n° 92 vinden we het vredegerecht.
Het werd in het vierde kwart van de 19e eeuw opgetrokken in neoclassicistische stijl.

Tevens doet het dienst als bibliotheek met de toepasselijke naam: bibliotheek Vredegerecht .

Uit de collectie van Frank Cavens