e "printche plakken" hier en daar

Deze foto's vielen van de week zonder veel woorden in mijn mailbox. Op de hoek van de Kroonstraat en de Bleekhofstraat wordt een oude foto op een raam aangebracht. Het beeld op die oude foto is de hoofdingang van de al heel lang geleden verdwenen blekerij. Zie ook hier. Dat ding stond namelijk ongeveer op die plek.

 

Ik heb gehoord dat die oude foto's nog tot oktober in de straten zijn te bewonderen. We hebben dus nog een paar maanden om ze allemaal in beeld te brengen.

 

foto's (waarschijnlijk) door Frank Kesteloot

De verwoesting

Gelezen en overgetypt:

"Er was (...) de blekerij van Borgerhout. Zij was in 1699 door een groep rijke Antwerpenaars opgericht op de gronden die eertijds toebehoord hadden aan 'het Goed van Stertinger' of het Steringerhof dat sinds de verwoesting van 1579 niet meer herbouwd was. Die gronden lagen aan de noordzijde van de Herentalse Vaart of de huidige Plantijn en Moretuslei, recht tegenover de Kroonstraat en besloegen een oppervlakte van vier hectaren. De blekerij is blijven bestaan tot aan de eerste wereldoorlog".

De foto's dateren uit 1913, een hele reeks staat onder het label Den Bleek.

tekst:'Borgerhout onder Deurne' door Oscar Verschroeven (1989), foto's uit de collectie van Hendrik Roelandt

Hoofdingang

De hoofdingang van Den Bleek, 1912. Een foto van hetzelfde stukje maar dan van wat verder af was ooit het eerste plaatje van de blekerij dat op deze blog verscheen.

Dit was het zicht recht tegenover de Kroonstraat, op de hoek met de Bleekhofstraat. Op de foto is duidelijk te zien dat de jaren van voorspoed voorbij zijn.

Foto uit de collectie van Hendrik Roelandt.

Vuil manieren

Voor de verandering gaan we het vandaag hebben over sluikstort en andere vieze dinges van vroeger, in plaats van over die van tegenwoordig.

De open goot aan de Kroonstraat moest het afvalwater van Den Bleek (foto), gelegen aan het einde van die straat tegen de toenmalige Herentalse Vaart, afvoeren naar de open goot van de Turnhoutsebaan. Geregeld - zeg maar vaak - moest ze uitgediept en van modder worden ontdaan.

In die tijd waren de wegen in Borgerhout voortdurend belemmerd door allerlei huishoudelijk afval, en door het drukke verkeer van en naar de blekerij werd er allerlei troep in de goot geduwd. De open goot van de hoofdstraat mondde uit in de Vuilbeek aan de grens met Antwerpen en moest o.a. het slachtafval van de beenhouwers afvoeren. Het afval bleef zich opstapelen voor de brug omdat tralies het vuil tegenhielden.

De stank schijnt neusverdovend te zijn geweest.

Bron: Borgerhout onder Deurne (1989), door Oscar Verschroeven, foto uit de collectie van Geert Janssens.

À travers les Flandres

Borgerhout, 1912. Dit is Den Bleek, de blekerij die allang verdwenen is. Deze foto werd genomen vlak voor de afbraak.

Let vooral op dat jongetje rechtsvoor met het koetsje en een meisje erin, dat vind ik nou schattig. Speciaal voor hen heeft Den Bleek op deze blog vanaf nu een eigen label. Voor al uw Bleekfoto's: klik HIER.

(foto uit de collectie van Geert Janssens)

Bleyckerije

Een paginagroot artikel in een editie van de Zondagsvriend uit 1937: "De schoonste bleyckerije van Europa te Borgerhout". Het gaat hier natuurlijk over de - toen ook al - verdwenen blekerij op de hoek van de Bleekhofstraat en de Kroonstraat.

Meer foto's en achtergrond over de blekerij hier.

Artikel uit de collectie van Geert Janssens.

Bleak house

Bleak house is een beroemde roman van Charles Dickens die hij publiceerde in 1852/1853. Het verhaal speelt zich af in het Victoriaanse Engeland, en als er nog eens een nieuwe Nederlandse vertaling verschijnt zouden ze voor de omslag een foto van 'den Bleek' moeten gebruiken. Gewoon omdat de naam van het gebouw en het ding zelf zo mooi passen bij de sfeer van het boek. Het stond ongeveer op de plaats waar nu de Bleekhofstraat de Kroonstraat kruist.

Uit de collectie van Hendrik Roelandt.

Den Bleek (3)

De vervallen achterkant van de blekerij. Eveneens getrokken in 1912. Nog maar eens vertellen dat deze blekerij haar water uit de Herentalse Vaart toegevoerd kreeg of dat hier de garens voor de kantwerksters gebleekt werden, zou je wellicht gaan vervelen.

Daarom gooien we het over een andere boeg. Na het bleken en spoelen werd het water afgevoerd langs de Vuilbeek (ook wel Potvliet genoemd). Zoals eerder gezegd was deze blekerij van vitaal belang voor de stad. Daarom was volgend spreekwoord bon ton in de 18e eeuw: Kant, Diamant en zijden draet Stellen Antwerpen in staet.

Foto uit 'Borgerhout in Oude Prentkaarten' uit de collectie van Ricky

Den bleek (2)

Dit is de ruïne van de hoofdgevel van de blekerij van Borgerhout. Deze blekerij was sinds 1699 één van de voornaamste economische instellingen in het Antwerpse. Er werd vlasdraad en linnen gebleekt voor binnen- en buitenlands gebruik - in water van de Herentalse Vaart.

Dit zicht werd vastgelegd in 1912. Net op tijd - want in de loop van de negentiende eeuw werd deze eeuwenoude blekerij voorbijgestreefd door moderne technieken en omgevormd tot wasserij. Tot ze uiteindelijk in 1914 werd afgebroken.

Foto uit de collectie van Hendrik Roelandt.

Den Bleek

Ingang van de vroegere Bleekhof, omstreeks 1910. De fotograaf stond op het huidige kruispunt van Kroonstraat en Bleekhofstraat. De Bleekhof was een garenblekerij die omstreeks 1700 was gebouwd op de gronden van de toen vervallen Stertingerhoeve. Zij betrok haar water vanuit de nabijgelegen Herentalsevaart.

Uit: "Waar is de tijd", nr 33 (1999). collectie André Decommere