Losse ideeën en mogelijkheden

Als het Moorkenspark op de helling staat schakelen we gewoon over naar de tweede versnelling: het spooremplacement ‘Spoor Oost’, gelegen tussen de Schijnpoort en de Donkere poort. (vanaf hier: persbericht, +/-)

Verwacht wordt dat deze binnen een tiental jaar zal ontruimd zijn, en dat opent heel wat kansen voor de buurt. Plannen zijn er nog niet, wel losse ideeën en mogelijkheden. In het stedelijk ruimtelijk structuurplan wordt de mogelijkheid van een nieuwe parkverbinding tussen het Rivierenhof en Park Spoor Noord gelanceerd. Zowel de stad als de buurt zijn nog op zoek naar ruimte voor voorzieningen zoals scholen, sportinfrastructuur en volkstuintjes. Is dit een geschikte locatie voor woningen of kantoren? In het nieuwe beleidsakkoord is sprake van een KMO-zone ‘met veel groen’… Hoog tijd dus om met alle betrokkenen na te denken, te dromen hoe dit grote gebied best kan ingevuld worden.


Dieter Van de Velde studeerde vorig jaar af als master in de stedenbouw en ruimtelijke planning aan de Artesis Hogeschool. Voor zijn eindwerk onderzocht hij de noden en mogelijkheden van de site Spoor Oost. Zijn ontwerpend onderzoek leidde tot een drietal toekomstscenario’s, die onderling getoetst worden aan een aantal randvoorwaarden. Dit eindwerk had tot doel om enkele wervende voorstellen te formuleren die een startpunt kunnen zijn voor discussie met alle betrokkenen. Het onderzoek staat ten dienste van dialoog en debat.

Op uitnodiging van cityLabo vzw, het districtsbestuur Borgerhout en het Stedelijk Wijkoverleg Borgerhout presenteert Dieter Van de Velde op 20 maart de resultaten van zijn eindwerk. Na deze lezing volgt een panelgesprek met de schepen voor stadsontwikkeling Rob Van de Velde, districtsvoorzitter Marij Preneel en stadsbouwmeester Kristiaan Borret. Deelnemen aan deze lezing is gratis. Deze infoavond wordt voorafgegaan door een geleide wandeling op de site van Spoor Oost. Afspraak woensdag 20 maart om 18:30 uur op het Terlooplein.

Deelnameprijs: 6 euro, inclusief soep, brood en een drankje.

Inschrijven voor de lezing is niet verplicht, wel gewenst. Voor de wandeling moet wel ingeschreven worden (vermelden: wandeling en/of lezing, aantal personen) uiterlijk 15 maart via secretariaat@antwerpenavertechts.be.

Pink is my color

Zwartwit en Sepia zijn hoofdkleuren voor deze blog maar roze, dat hadden we nog niet gehad. Een stoet trekt Borgerhout binnen via de Brug aan de Jan De Laet straat. Wat ze juist van plan zijn is ons niet bekend.

Blijde intrede

Er is onlangs een boek verschenen met de titel "De blijde intrede van de automobiel in België, 1895-1940" (info). Het gaat o.a. over de enorme impact die de auto in korte tijd maakte op de inrichting van de openbare ruimte.

In 1900 waren er 715 auto's en 340 motorfietsen in België. In 1913 waren er dat respectievelijk al meer dan 10.000 en 6.000. De straten zijn sindsdien voorbehouden aan de automobiel en de voetganger is verbannen naar de stoep.

Hierboven: het verschil voor en na in de Jan De Laetstraat. Op de achtergrond de Donkere Poort.

De volle lijn

De buurt rond het Foorplein is al jaren geleden vakkundig van de kaart geveegd. Gelukkig zijn er nog anciens, zoals Ludo Wils, die hierover nog kunnen vertellen:

"Dit is links tegen de centers, de Buurtspoorweglei en rechts de Pasteurstraat. Het huis op de kop was ooit een zeer goed draaiende café mét terras. Vanaf dit café waren er in de Pasteurstraat nog wel enkele zaken zoals een beenhouwer die gespecialiseerd was in paardenvlees, een drogisterij van de familie Daelmans, een herenkapper “Eduourd”, een kleine kledingzaak, en achteraan links op de hoek op de foto was er nog een kapper “Victor” en op de rechterhoek een zuivelzaak. De straat achteraan de Pasteurstraat is de Roosendaelstraat. Links van de foto is de “donkere poort” en midden de straat zie je eerst een volle lijn en dan een onderbroken lijn. Die onderbroken lijn is er gekomen door enkele bewoners die van de “volle” lijn met wat overschildering er een onderbroken lijn van gemaakt hebben. Waarom ? Wel toen die volle lijn er net was stonden daar “zwaantjes” met de fiets om de overtreders op “den bon” te zetten. De bewoners daar hadden daar de buik van vol gekregen, en de “zwaantjes” ? Weg waren ze!
Ludo"

Foto uit de collectie van Hendrik Roelandt

Shit

De donkere poort, tussen Statielei en Buurtspoorweglei. Met dat donker valt het wel mee, 't is er vooral uitkijken voor de duiven en hun uitwerpselen (zie de witgevlekte stoep).

Foto: HH.

Infrastructuur

Borgerhout was tot eind 19de eeuw een straatdorp aan de Ayendijk (huidige Turnhoutsebaan) met een aantal straten en landwegen die daar op uitgaven. Voorts bestond het uit weiden voor veeteelt, akkers en heide.

In het derde kwart van de 19de eeuw ondergaat Borgerhout door grote infrastructuurwerken een ware gedaanteverwisseling. Begin jaren 1870 wordt het grondgebied bijvoorbeeld van noord naar zuid bruusk in twee verdeeld door de spoorwegverbinding met Nederland. Deze ringspoorweg kreeg zijn huidige uitzicht door de ophoging van 1895. De ophogingswerken en de bouw van de viaducten worden toegeschreven aan ir. C. Van Bogaert i.s.m. J. Van Asperen.

De spoorwegberm is aan de westzijde opgetrokken uit baksteen met in het zuidgedeelte gedichte segmentboogdoorgangen en in het noordgedeelte een schuine bakstenen helling gemarkeerd door natuurstenen geometrische banden. Bovenaan wordt de berm afgesloten door een ijzeren leuning.

Er zijn een vijftal onderdoorgangen nl. een bakstenen brug bestaande uit brede segmentbogen aan Luitenant Naeyaertplein, en verder bruggen van gietijzer en beton aan Jan de Laetstraat (zie foto), de Turnhoutsebaan en de Stenenbrug.

(Informatie uit de erfgoedbijbel. Foto's van de donkere poort en van de leuning uit de digitale collectie van Hendrik Roelandt.)

Poort met bomen

De Donkere Poort aan de Statielei, gezien vanuit de Jan De Laetstraat. We zijn in de jaren 1955-1960, en op de achtergrond staan nog de huizen van het Foorplein. Die zouden aan het begin van de jaren '70 gesloopt worden.

Ik denk dat de foto genomen werd in de winter, want de boompjes staan er maar kaal bij. Ze zijn er nog, maar inmiddels een stuk gegroeid (zoals te zien is op onze foto van de Watermelon Man, rechtsachter in de verte).

Foto: Jan Janssens.

Hollywood aan de Donkere Poort

In 1986 was de omgeving van de Donkere Poort het toneel van filmopnames.
Congo Express - want zo luidde de titel - was gebaseerd op een veelbelovende scenario van Bob Goossens, maar de film werd echter een commerciële flop. Of dit terecht was of niet wordt in het midden gelaten...

De opnames duurden tot laat in de avond. Voor wie de buurt kende, was het eindresultaat verwarrend. De graffiti aangebracht door de acteurs heeft wel nog jarenlang de brug "gesierd"...

Voor de filmliefhebbers: de film kan nog geleend worden in Bibliotheek Permeke. Voor de anderen zijn hier de Borgerhoutse scenes raadpleegbaar.

Update 19 mei: De video is niet meer ontleenbaar in Bibliotheek Permeke.