Vervoer van 1800 tot nu

Vervoer van 1800 tot nu is de titel van een tentoonstelling die op 5 en 6 juni 2010 gehouden zal worden in het districtshuis. Specifiek staat Onze Laatste Reis in het zonnetje, oftewel onze begrafenis. Medewerking van de specialisten ter plaatse (Heiremans) is al toegezegd. De organisatie is verder nog op zoek naar (Borgerhoutse) foto's van rouwstoeten en lijkwagens en dergelijke. Voor een bijdrage of nadere informatie kunt u zich wenden tot Geert Janssens (e-mail).

Op de foto (uit de collectie van Maria Van Volsem): het laatste vervoer van Moe Denkens in 1941. Haar begrafenis toonden wij al eerder hier en hier en hier.

Begrafenis

Een begrafenis in het begin van de jaren 1930. Niet bekend van wie. Oorspronkelijk een reeks van 8 foto´s, om praktische redenen hier gereduceerd tot 4. Uit de collectie van mevrouw Maria Verhaert. Op foto 1 wordt de kist in de koets gedragen. Plaats van handeling is de Stenen Brug. Het pand rechts naast de tabakswinkel is de huidige apotheek aldaar. Op foto 2 vertrekt de stoet van de Stenen Brug via de Turnhoutse Baan naar de Sint Janskerk.

Op foto 3 loopt de stoet over de Turnhoutse Baan. De tram passeert zojuist. Het pand aan de linkerkant van de foto met het uitstekende luifel zou het (latere?) Café Gambrinus zijn. Die hele hoek is nu dus afgebroken. De jongen uiterst rechts op de foto is de heer Desiree Heiremans. Die zou nu de leeftijd van 90 jaar hebben bereikt (ware het niet dat hij het tijdelijke met het eeuwige heeft verwisseld). Ik schat hem hier op een jaar of 15, vandaar de theorie dat deze foto´s rond 1930 zijn genomen. Op foto 4 bereikt de stoet de Sint Janskerk. Let op de gevels aan de linkerkant van de Sint Janstraat.

(foto´s mevrouw Maria Verhaert)

Bij de aankomst

En dan schakel ik nu over naar het Laar, naar de begrafenis van de drie brandweermannen die omkwamen bij de brand in den Bougie in 1934. Die geschiedenis kwam hier al vaker voorbij (kijk gewoon onder het label den Bougie), de laatste aflevering over de begrafenis staat hier.

De stoet komt aan bij de OLV ter Sneeuwkerk op het Laar. De foto komt uit een krant dus de kwaliteit van het drukwerk is niet om over naar huis te schrijven. Maar de essentie zal desalniettemin duidelijk zijn: drie rouwkoetsen en de kisten die naar binnen worden gedragen.

uit de collectie van Leen Ooms

De toekomst

Nog 3 weken, en dan gaat het rookverbod in. Horeca Vlaanderen vreest voor een 'bloedbad' in de sector. Wij dragen alvast een uitbaatster ten grave.

Dit is de begrafenis van Moe Denkens, in 1941. Die begrafenis waar Nonkel Jef niet was uitgenodigd.

Moe was geboren als Therèse Bastiaens, en was bazin van Café Prima op de hoek van de Tabernakelstraat en de Sint-Mattheusstraat. Na haar dood kwam daar café De Toekomst. Er zijn weinig cafés die nog zo heten.

Foto - rouwenden in de Sint-Mattheusstraat - uit de collectie van Maria Van Volsem

Nonkel Jef

Een begrafenis is doorgaans niet alleen een afscheid, maar ook een weerzien met familie en verre verwanten. Zo zien we hier bij de begrafenis van Moe Denkens in 1941 nonkel Gust, nonkel Mil, nonkel Fé (de diamantair), nonkel Louis, nonkel Vic (van tante Marie), nonkel Alex (van tante Nic) en nonkel Charles (van tante Anna).

Alleen nonkel Jef ontbreekt. Die mocht niet komen van nonkel Fé. Die had gezegd: "onze Jef nie, die zuipt en maakt ambras".

(Foto, namen en citaat uit de collectie van Maria Van Volsem)

Kist

Volgens Hugo zien we hier de begrafenis van koning Boudewijn. Ik denk dat ik dat niet helemaal geloof. Die leeft immers nog. En waarom zouden ze zijn kist de kerk op het Laar binnendragen? Het zou ook een oom van de vader of moeder van Karen kunnen zijn. Ook niet echt exacte informatie natuurlijk, maar wel geloofwaardiger. Sjieke auto linksvoor, trouwens. Begin jaren ´60?

(uit de collectie van Karen Verveckken)

Het lichtend pad

Nog een foto van de begrafenis van Moe Denkens, in 1941. Vier andere foto's daarvan waren eerder HIER te zien.

Mooi plaatje vind ik dit.

Het gewone volk volgt. Bloothoofds en de blik teneergeslagen. Ze volgen gedwee de twee heren van de begrafenisonderneming. Die zijn wel gemutst. Om het standsverschil nog meer te benadrukken wordt de meneer met de steek beschenen door een soort van goddelijk licht. De reis naar gene zijde gaan we allemaal eens maken, en iemand moet het pad verlichten.

Op de achtergrond - tegen het hek - staat de jeugd. Die kijkt vooruit, niet naar beneden.

Uit de collectie van Maria Van Volsem

Afscheid van een Vrints (1)

Met deze reeks foto's nemen we je mee terug in de tijd, meer bepaald naar 1958. In april van dat jaar overleed François Vrints. Hij was tandarts. Je ziet de eerste vier foto's uit een reeks van zeventien.

Op foto één zie je de kist, opgebaard in zijn huis. Zo konden de nabestaanden een laatste groet komen brengen. Op de tweede en derde foto zie je de kist buiten gedragen worden uit zijn huis in de Borsbeekstraat. Op foto vier zie je John, de zoon van François. Hij wordt door de ceremoniemeester (in de volksmond 'ne Suisse' en herkenbaar aan zijn steekhoed) naar buiten gevraagd om mee de rouwstoet te vormen. De begrafenis werd verzorgd door begrafenisondernemer Edward De Bruyn.

Wordt vervolgd...

(Foto's uit de collectie van mevrouw Vrints- Delafaille)

15 Maart 1939 (2)

Tweede deel van de begrafenis van Maria Catharina Van Parys, op 15 maart 1939.

Op de eerste foto arriveert de koets in de Sint Janstraat. Naar links is nog een stukje van de Sint Marcusstraat te zien, rechtdoor het eerste deel van de Mertensstraat.

Op foto twee en drie schuiven mannen met bolhoeden aan om de kerk binnen te gaan. Foto twee vind ik erg leuk. Het lijkt alsof de voorste man zijn hoed oplicht voor de fotograaf. Het was immers de tijd dat de fotograaf nog een Mijnheer was. In werkelijkheid neemt hij waarschijnlijk zijn hoed af om de kerk te betreden.

Op de achtergrond van dezelfde foto - op de hoek van de Sint Marcus- en de Sint Janstraat - zien we café Rex.

(uit de collectie van Eddy Schillemans)

De burgemeester is dood, leve de burgemeester...

Burgemeester zijn, het is misschien toch niet zo'n gezond beroep...

In 1971 werd Gustaaf Wegge (foto 1) burgemeester van Borgerhout.
Hij zou zijn ambtstermijn echter niet voltooien, want hij overleed op 2 januari 1975.

Zijn begrafenis op 7 januari had volgens Het Nieuwsblad en het Gemeentelijk informatieblad van Borgerhout de allures van een staatsbegrafenis.

Exit Wegge, enter Henri De Schutter. Geboren op 19 mei 1912 in...Deurne, wat hem meteen de eerste allochtone burgemeester maakte.

De Schutter werd voor de eerste keer in de gemeenteraad verkozen in 1947 en was Schepen van Financiën en sinds 1965 eerste Schepen. In deze functie nam hij sinds 1 maart 1974 het ambt van burgemeester waar toen Wegge ziek was.

Zijn functie werd officieel bekrachtigd per Koninklijk Besluit op 21 maart 1975 en op 1 april legde hij bij de Gouverneur de eed af.

Foto's en info : Gemeentelijk informatieblad Borgerhout en Het Nieuwsblad

Het voorbijtrekken der kronendragers

Een paar weken geleden had ik het hier over de Borgerhoutse wielrenner Louis Dillen, en het wielerverhaal gaat vandaag verder met zijn iets beroemdere collega Karel Verbist (Q: wie was Karel Verbist? A: zie eerdere blogpost).

Eigenlijk gaat het niet zozeer om Karel zelf maar om zijn begrafenis op 26 juli 1909. Er stond heel veel volk op de Turnhoutsebaan op die dag, zoals op de postkaart te zien is. Het was dan ook een indrukwekkende begrafenisstoet, inclusief een groep 'kronendragers'. Ik kan me daar niet direct iets bij voorstellen, het lijkt me een verschijnsel dat enigszins in onbruik is geraakt.

Voer voor funerologen (vrij naar Mulisch).

uit de collectie van Hendrik Roelandt

24 December 1951 (3)

Deel drie van onze kroniek van een aangekondigde begrafenis, en tevens de finale . (Klik voor deel een of twee).

We beginnen met de stoet. Zoals we al zagen lopen de mannen voorop, en volgen de vrouwen. Op de tweede foto wachten de vrouwen bij de ingang van de kerk. Op de achtergrond zien we een stukje van het verdwenen café Rex (op de hoek van de Sint marcusstraat en de Sint Janstraat).

De strikte scheiding der geslachten is ook doorgevoerd in de kerk, zoals te zien is op de foto´s drie en vier. Twee mooie foto´s van het interieur van de Peperbus anno 1951.

(Uit de collectie van Maria Huylebroeck)

De dood in Borgerhout (in 3D)

Een View-Master, kent u dat apparaat nog? In 3D plaatjes bekijken van populaire tekenfilmfiguurtjes en zo: jeugdsentiment.

De View-Master hierboven is een échte, d.w.z. met batterijen en een lampje er in. En daarnaast staat een View-Master Album vol met oude foto's uit Borgerhout. In 3D.

Want dat wist ik dus niet: dat mensen privéfoto's speciaal voor dit apparaat lieten maken. In het doosje zit een hele reeks van een begrafenis in de Peperbus - inclusief omgeving + Silsburg - van één van de grootouders van Karel Sels.

Ik heb ze allemaal met de View-Master bekeken en er zit fantastisch materiaal tussen. Ik wil dat graag met u delen maar ik heb geen flauw idee hoe ik zoiets zou moeten digitaliseren.

Help!

View-Master etc. uit de collectie van Jeanne Sels, titel naar Hugo Claus (1D)

QR

Borgerhout toch weer een beetje in het nieuws de afgelopen dagen. Voor het eerst is in Vlaanderen een overlijdensbericht verschenen met een QR-code. Wie de code scant met zijn of haar smartphone of tablet, krijgt meer informatie over de overledene. De man achter het initiatief is begrafenisondernemer Benjamien Heiremans. 

In de tijd van de foto had je dat soort nieuwerwetse fratsen nog niet. Ik vermoed dat dit de begrafenis is van Arthur Bogaert (1947), op de Turnhoutsebaan, onderweg van de Kattenberg via het Laar naar het districtshuis

uit de collectie van Hendrik Roelandt

De grote zwartrok

In een stukje op deze blog over jeugdheem Sorm viel ook de naam van Frans Cleymans. Hij is een man geweest met een grote verdienste, vandaar dit stukje dat aan hem gewijd is.

Frans Cleymans werd geboren in 1930 in Turnhout. In januari 1956 wordt hij onderpastoor in de Sint Jozef parochie die deels in Deurne, deels in Borgerhout ligt. Hij wordt onder meer proost (=geestelijke begeleider) van de jongenschiro. Frans Cleymans is een heel dynamische man. Want een jaar later wordt het eerste lokaal voor de Chirogroep ingehuldigd. Hij is ook de man die zorgt dat mettertijd voldoende tenten aangekocht worden voor het jaarlijkse bivak. De onderpastoor voelt ook de tijdsgeest aan en werkt aan de uitbouw van het jeugdtehuis Sorm. Hij is een trekker aan het proces van ‘co-educatie’ waarbij de schotten tussen de jongens- en meisjeswereld worden weg genomen.

20 jaar na zijn aantreden als onderpastoor slaat Frans Cleymans plots een totaal andere weg in die niet door iedereen begrepen wordt. Hij verdwijnt uit het publieke leven. Maar zijn betekenis voor heel veel jongeren in die tijd is bepalend geweest voor de rest van hun leven. Als de voormalige priester in 2006 overlijdt, zit de Sint Jozefkerk dan ook stampvol voor zijn begrafenis. Vele mensen komen hem een laatste eer bewijzen.

Bovenstaande groepsfoto is genomen in 1957 op het bivak in Arendonk. Links staat Frans Cleymans met naast zich de eigenaars van de bivakplaats. Rechts staan kookouders Bob Muller en zijn vrouw Martha Geens. De veel te vroeg overleden Bob Muller was de eerste voorzitter van de vzw jeugdheem Sorm. Het echtpaar woonde in de Luchtvaartstraat. Leuk detail: op de achtergrond een van de eerste chirotenten.

Foto: Polle Debrouwere

Titel = stripalbum van Jef Nys over de missionaris Pieter-Jan De Smet

Aspirine

Deze foto hoort nog bij de reeks begrafenis foto´s die ik vorige week plaatste. Te mooi om u te onthouden, dus als een soort van toegift alsnog gepost. Schitterend contrast tussen de kist in het centrum van de foto en de aspirinereclame van de belendende apotheek. Alsof dat nog zou helpen. Voor het vervolg en de context, zie hier.

(uit de collectie van Maria Verhaert)

... als het brandt dan blussen wij het vuur

Vorige week zagen we nog de trots waarmee het brandweermateriaal werd geshowd op het Moorkensplein. Vandaag is er minder te vieren. Want brandweerlieden blussen branden en soms, heel soms, loopt dat mis. In 1934 was dat het geval bij een brand in den Bougie, de kaarsenfabriek die we op deze blog al eerder tegenkwamen.

Het was de tweede keer dat Den Bougie uitbrandde. De eerste keer was in 1894. In 1956 zouden de vlammen opnieuw toeslaan. Trouw aan de regels van de inflatie was dat ook de grootste brand. Alle korpsen, alle brandweerlieden en alle materiaal beschikbaar in de drie Antwerpse brandweerkazernes werden ingezet om de kaarsenfabriek en de omliggende woningen van de vlammen te redden. Bij deze brand werd de elektriciteit in de buurt afgesloten, waardoor iedereen, juist ja, aan de kaarsen moest voor de verlichting. Die brand betekende ook het vervroegde einde van de fabriek. Meer details leest u in het onderste artikel. Klikken = groot.

In 1934 waren drie dodelijke slachtoffers te betreuren. Op de foto's zien we hun begrafenis, vier dagen later, op 26 juni 1934. De lijkkisten van de overleden brandweermannen worden op de Stenenbrug gevolgd door de gezagsdragers, collega's met rouwkransen, familie en symphatisanten.

Foto's: collectie Frank Cavens
Artikel uit den borgerhoutenaar van dec. 96

Zal ik blijven of verder gaan?

De dood in de Kattenberg, deel twee. Inmiddels heb ik uit betrouwbare bron vernomen dat het hier inderdaad om de begrafenis van de gemeentesecretaris van Borgerhout gaat, deel een staat hier.

Bij zo'n foto van een reis naar Tegenland zweeft me een tekst van Boudewijn De Groot voor de geest:

Zal ik blijven of verder gaan? Ik trek mijn bonte jas met bellen aan, de schelpenhoed, de staf ter hand, zo wandel ik in Tegenland

foto uit de collectie van Hendrik Roelandt

De wisselagent en zijn dochter (1929)

Louis Daems, wisselagent in de Sint Mattheusstraat, is op deze foto " 57 Jaren sedert zijn geboorte 1872" (volgens de achterkant van de foto). Daaruit maak ik op dat de foto rond 1929 is genomen. Daaronder zijn dochter, wier naam ik ooit geweten heb maar nu ben vergeten.

De familie Daems is geen onbekende op deze blog. Het familieportret en hun fraaie woning passeerde hier al eerder. Ook zoon Adolphus trok al onze aandacht, vooral vanwege zijn vroegtijdige dood en begrafenis.

Wanneer de wisselagent het tijdelijke voor het eeuwige verwisselde is ons niet bekend. We hebben er wel plaatjes van.

Foto's uit de collectie van Lieve Daems

15 Maart 1939 (3)

Niets in dit leven is gratis, doodgaan incluis. Deel drie en slot van de begrafenis van Maria Catharina Van Parys op 15 maart 1939.

Het interieur van de Peperbus is te zien op de twee bovenste foto's. Een overzichtsfoto, en een close-up van de kist in haar kooitje.

En dan volgt de rekening. 1.202 Belgische franken in totaal. Waarvan 40 frank voor het gelui der klokken.

Als inlichting afgegeven door het bestuur van de kerkfabriek, namens hen: L. Van Opstal, pastoor. Zijn dood nadert ook.

Komend weekend waarschijnlijk, als ik even tijd heb.

Uit de collectie van Eddy Schillemans.