Monumentaal Borgerhout (7)

Met dit prachtige, aparte hoekhuis op het Laar zijn we bij het vierde als monument beschermde art nouveauhuis in Borgerhout gekomen. Het is een woning die Jos Bascourt ontwierp in 1907, als laatste van een lange art nouveaureeks. Hij was een bekend architect die in Zurenborg heel wat gelijkaardige ontwerpen maakte, onder meer in de Transvaalstraat en op de Cogels Osylei. Wat deze hoekwoning zo bijzonder maakt, zijn de ramen. De deur niet inbegrepen telt de gevel achttien ramen, die in niet minder dan elf verschillende vormen voorkomen. Hier opnieuw voor de mooiste kamer een grote, versierde hoefijzerboog. Let op het groenkoperen dak van de kerk dat in het glas weerspiegeld wordt.

Meer over monumenten op deze site.

(Foto Elise Hooft)

Van 2 naar 1

Delareystraat nummers 13 en 15, in 1998. Toen nog twee gevels, maar al op weg om één te worden.

(foto: Tina Weemaes)

Les goûts et les couleurs...

Het Laar, zoals het was tijdens de bouw van de nieuwe kerk.


Zo is thans het Laar... Een ruim en zonnig plein.


Carnot - een standbeeld zonder de minste historische kunstwaarde, en waaraan slechts een folkloristische betekenis hing, want historisch was er weinig reden tot fierheid - verdween. Het vroeger betrekkelijk kleine plein werd verruimd, en op dit zonnige plein verrijst de totaal nieuwe hoofdkerk van O. L; vrouw ter Sneeuw, in vervanging van het door een V-bom vernielde vroegere kerkje. (Uit Borgerhout 1958, van Gaby Quaeyhaegens)

Het eertijds ruim en zonnig bevonden plein alwaar in dit artikel sprake van is, en waarover eerder ook de de mede-auteurs van dit elektronische en wellicht staatsgevaarlijk dagboek enkele mijmeringen neerpenden, blijft voor sommige buurtbewoners toch in mindere of meerdere mate een doorn in het oog.

Waarmee we maar willen zeggen... Hoewel we er qua stedenbouwkunde ondertussen wellicht grondig op vooruit gegaan zijn, zullen we ons nooit meer kunnen meten aan de grammaticale krachttoeren van onze grootouders...

Complexen

Rechts op de foto de gemeenteschool in de Vinçottestraat. Achter de geparkeerde auto's naar links is de Ferdinand Berckmansstraat. Op die hoek is later een appartementencomplex gebouwd. Helemaal achterin is nog een fraai pand te zien, ik denk op het hoekje Vinçottestraat/Helmstraat. Waar nu óók een appartementencomplex staat.

Dit plaatje heb ik overigens zomaar gevonden op het wereldwijde web.

Residentie Den Drinck

dit voorname en residentiële appartementskomplex verrijkt kortelings het centrum van borgerhout - drink - hoek kattenberg.

appartementen met 1-2-3 slaapkamers, studio's, 6 ruime winkels en garages

'n volmaakt bouwprogramma.

reserveer tijdig!

'n realisatie
BOUWONDERNEMING FLORE-GABRIELS - BRASSCHAAT

verkoop
BRIK VAN WINGERDEN
LAMBRECHTSHOEKENLAAN 230, MERKSEM
TEL. 03/45.64.64 - 45.60.64

(een advertentie uit "Borgerhout, 26 september 1970, plechtige inhuldiging van het nieuwe administratie centrum", uit de collectie van Jeanne Sels)

Borgerhout by Night

Allerlei lichtjes

Het leven is ne strijd

De Wannes zijn we kwijt

Borgerhout By Night

(Foto 23/11/2008)

Vos

"Deze foto is een tiental jaren voor de verbreding van de baan genomen. Ze geeft ons een goed zicht op afspanning "De Vos", in de volksmond "Het Vosken" genoemd, op de hoek van de Molenstraat, nu Blijde Inkomststraat. Naast "Het Vosken" was "De Peerdekoppen", een handel in hooi en strooi. De plaasteren paardekoppen die de gevel versierden zijn hier reeds weggenomen."

Een foto als naschrift bij het stukje over de afbraak van de Blijde Inkomststraat als gevolg van het wederopbouwwanbeleid van de gemeente Borgerhout in de naoorlogse jaren.

En nu we het toch over politiek en wanbeleid hebben: Pieter De Crem - onze minister van landsverdediging - moest vandaag op het matje. Pieter was om allerlei vage redenen op zwier in New York. Alwaar hij zo zat als een tempelier gesignaleerd werd. Pieter had natuurlijk ook naar Café Briedge in Aalter kunnen gaan, maar dan had heel het dorp het meteen doorgehad. Nu meldde de barvrouw het later op haar weblog. Waarop zij op staande voet de deur gewezen werd. Maar daar heeft Pieter he-le-maal niets mee te maken. Want er was naderhand he-le-maal niet gebeld naar dat café. O ja, eigenlijk toch wel, maar dat ging ergens anders over. Eigenlijk, zo zegt Pieter, is het gewoon de schuld van dat bloggen.

De Crem bestempelde de hele saga als een non-event, maar vindt wel dat bloggen steeds meer een gevaarlijk fenomeen wordt. 'Iedereen kan naar goeddunken en zonder verantwoordelijkheid dingen schrijven en het is bijna onmogelijk om zich daar tegen te verdedigen. Iedereen hier is een potentieel slachtoffer. We moeten ons daar over bezinnen'.

Dat u maar weet - als lezer van dit stukje - dat u Staatsgevaarlijk bezig bent. Pieter belt naar uw baas en u staat op straat.

(Foto uit 'Oud-Borgerhout in oude prentkaarten' (1973), uit de collectie van Mathilde De Bie)

Update: een paar dagen na mijn stukje wordt Neerlands meest beruchte weblog wakker: GeenStijl.

Mortuarium

Sint Janstraat en Sint Lucasstraat, gezien vanuit de Sint Mattheusstraat. De oprichting van het mortuarium van Eddy Heiremans, op de hoek winkel Den Toren. Maart 1981.

(Uit de collectie van Gaby Quaeyhaegens)

Een naam met klank

De Turnhoutsebaan, met links de Stenenbrug en rechts de Gravinstraat, anno 1905. "Rechts staat de vanouds gekende fabriek van pijptabak en sigaren van Generé Beirens, een naam met klank te Borgerhout."

Uit 'Oud-Borgerhout in oude prentkaarten' (1973), uit de collectie van Mathilde De Bie.

Emmeke

Mertensstraat 61. Hier woonde, van 1 augustus 1923 tot 1 november 1923, Emma Clément. Oftewel Emmeke.

Emilie Theodora Maria Clément werd geboren te Borgerhout op 10 maart 1893. Ze werd het liefje van Paul Van Ostaijen in 1917. Emmeke had door haar compromitterende omgang met de Duitse bezetters nog meer redenen om naar Berlijn te vluchten (begin november 1918) dan Van Ostaijen. Via haar Duitse relaties bemachtigde zij paspoorten en een contactadres in Berlijn. Op de groepsfoto (genomen in Berlijn) ziet u Emmeke als derde van rechts, Van Ostaijen staat uiterst rechts.

Emmeke heeft in de kunstgeschiedenis haar sporen nagelaten. Op de tekening (een karikatuur van Paul Joostens, december 1918) staat zij uiterst rechts, naast van Ostaijen. De man links van de kribbe is Flor Jespers (die van: "Hoort / hoort / Flor Jespers heeft een Singernaaimasjien gekocht"). Ook is ze samen met Van Ostaijen vereeuwigd op een schilderij van de Duitse schilder Stuckenberg ("Bildnis Paul Und Emmeke Van Ostaijen", 1919, onderste plaatje).

In april 1921 stond de relatie van de twee Antwerpse bohémiens onder druk, want Emma werd verliefd op Peter Pringsheim, de zwager van Thomas Mann. In juli 1923 keerde Emmeke terug uit Berlijn en trachtte zij de relatie met Van Ostaijen te hervatten. Emmeke werd op 1 augustus 1923 te Antwerpen uitgeschreven en verhuisde naar de Mertensstraat 61 te Borgerhout. Via zijn relaties vond Van Ostaijen een baan voor haar. Emmeke bleef al die tijd in schriftelijk contact met Pringsheim en bracht hem op de hoogte van haar moeilijke situatie. Eind oktober reageerde hij hierop met een brief, waarin hij haar vroeg naar Berlijn terug te keren en met hem te trouwen. Op 1 november 1923 vergezelde Van Ostaijen Emmeke naar de trein die haar naar Berlijn zou brengen. Eén dag eerder was de moeder van Van Ostaijen overleden. In een tijdspanne van twee dagen verloor hij dus zijn moeder en zijn geliefde.

Het is een mooie gedachte dat Paul Van Ostaijen hier 85 jaar geleden wellicht door de buurt liep, en de dingen groette ("Dag ventje met de fiets op de vaas met de bloem / ploem ploem").

Bommen en granaten

Tussen oktober 1944 en maart 1945 ging Antwerpen gebukt onder de terreur van vliegende bommen. Die bommen (V-1's en V-2's) werden door de Duitse troepen afgeschoten op de juist bevrijdde stad. Alleen in Borgerhout zijn al 36 inslagen geteld. 284 Borgerhoutenaren lieten daarbij het leven, 618 woningen werden onherstelbaar beschadigd. Daarbij ook de kerk op het Laar, OLV ter Sneeuw (bovenstefoto, uit de collectie van Xavier Van Mol). Ook niet mis: het standbeeld van generaal Carnot verloor een arm.

Veel huizen werden uit voorzorg dichtgetimmerd. Zal niet geholpen hebben bij een voltreffer, trouwens. Op het onderste plaatje een gebarricadeerd Café David, hoek Helmstraat/Turnhoutse Baan. Op de achterkant staat vermeld: 'T. Julia en François'. Dat zijn dus Julia, de jongste zuster van Maria Van Volsem (die deze foto ter beschikking stelde), en Julia´s oudste zoon François.

Vriend

Het is mijn vriend die me mijn fouten wijst.

Foto 2008

changement de décor

"Vele jaren is de ingang van dit onooglijk straatje, met de oude afspanning "HET VOSKE", een voorwerp van spot en misprijzen geweest. Dikwijls scheen het te zullen instorten, doch het trotseerde alles, zelfs oorlogsteistering. Na vele moeilijkheden werd het onteigend en afgebroken, samen met meer dan 100 KROTTEN; ONGEZONDE WONINGEN EN ACHTERBUURTEN waaruit de vroegere Blijde Inkomststraat bestond. Over haar ganse lengte van 250 meter, werd deze straat op 15 meter breedte gebracht en voorzien van een nieuw en modern wegdek. Dit grote werk, dat vele millioenen heeft gevergd, leverde een door ieder gewaardeerd en belangrijk resultaat op."
(Uit: Borgerhout 1958 van Gaby Quaeyhaegens)

Bienfaisance

Generaal De Wetstraat, nummers 14-18. Stedelijk lyceum, gebouwd als belastingkantoor. Waarschijnlijk meerdere keren van functie veranderd. Op deze postkaart is het vermeld als Weldadigheids Bureel (het verschil tussen een belastingkantoor en een weldadigheidsbureel zal voor een Controleur Der Belastingen niet zo heel groot zijn). Neoclassistisch gebouw van rond 1900, naar ontwerp van A. Pauwels.

Aan het eind van de Generaal De Wetstraat is het Krugerplein te zien, met de nog kleine boompjes en de telefoonpaal. De inmiddels afgebroken linkerzijde van de Generaal De Wetstraat is slechts vertegenwoordigd door wat eenzame straatverlichting. De huizen aan het Krugerplein achter de telefoonpaal staan er nog steeds, maar bijna allemaal grondig verbouwd. Klik op de foto voor een vergroting om ze wat beter te kunnen bekijken.

certitude

Vroeger was Twix nog Raider, Lays nog Smiths en M&M's nog Treets of Bonitos.
Gelukkig blijft kapsalon Limi gewoon kapsalon Limi.

Turnhoutsebaan, 1980
Foto uit de collectie van Limi

Eerste sneeuw

Kijk eens wat vanmiddag uit de lucht viel. En het is nog geeneens winter.

In ´t groen

Het terras van café Apropoo op een zomerse dag in 1998. De afscheiding tussen park en terras werd toen nog gevormd door een sfeervol groen hekwerk.

(foto Tina Weemaes)

Paradijs op aard'

Interieur van likeurstokerij Groenendael, Turnhoutsebaan 317 (ongeveer op de hoek met de Bothastraat). De winkel zag er aan de buitenkant ZO uit. In het pand is nu een Marokkaanse groentenwinkel gevestigd. Iets meer halal, zeg maar.

Reuzen in de dop

De gemeentemeisjesschool in de Florastraat, 1952. Meisjes spelen Reusje. Het hoe en waarom is ons niet duidelijk.

Op de onderste foto de school in de Florastraat, nog ongeveer een halve eeuw vóór 1952.

(Bovenste foto uit de collectie van Gaby Quaeyhaegens, onderste foto uit "Zo was... Borgerhout" (1972) uit de collectie van Hans Hoosemans)

Aan de wilgen!

De Vollebergh is niet meer. Na 96 jaar trouwe dienst verdwenen ze dit voorjaar uit het Borgerhoutse straatbeeld. De winkel was niet meer rendabel genoeg en werd daarom magazijn.Vreemd eigenlijk, want zoals je op dit filmpje kunt zien hadden ze toch nog goed te doen.

Liefhebbers van Izegemse modeschoenen zullen die nu elders moeten zoeken.

(Foto en filmpje uit de collectie van Vollebergh)

(Reclame uit Borgerhout 1958)

Meer rood op straat

In de rubriek Lokaal Nieuws: Kurt en Charlotte hebben nu een rode voordeur. Vroeger was die blauw. Was ook een andere deur trouwens. De op het eerste gezicht meest gammele voordeur van de straat, maar wel een van de weinige die menige inbraakgolf doorstond. Daarom een verlaat saluut aan een voordeur.

(foto Elise Hooft, juli 2000)

De (bes)tof(t)ste!

Met een soortgelijke foto is deze blog twee maanden terug begonnen. Deze is nog van iets verder genomen, zodat goed te zien is dat de Sint Mattheusstraat met recht de bestoftste straat van Borgerhout genoemd mocht worden. Nu begrijp ik de weblog van de huidige bewoners ook een stuk beter.

Van de Tabernakelstraat is trouwens ook niet veel te bekennen. Deze foto komt uit "Oud-Borgerhout in oude prentkaarten" waarbij nog vermeld wordt dat de grond waarop de kerk gebouwd is 3.414 meter beslaat, en indertijd 51.210 fr. heeft gekost.

(uit de collectie van Mathilde De Bie)

delirium tremens

We zeggen en schrijven 23 september 1989.

Je ziet de promostoet die voorafging aan de Reuzenstoet. Iedereen gooide met snoepjes. Iedereen deelde ballonnen uit. Hoog tijd dus om met een meer gedurfde (of in dit geval: meer geslurfde) actie over de brug te komen. Dat dachten althans de uitbaters van 'De Goldpen'. Een winkel in schrijfwaren en kleurtjes op de Turnhoutsebaan 337. (De schrijfwaren zijn weg. De kleurtjes zijn er gelukkig gebleven, in het Huis van Haaz.)

Vermoedelijk kwamen de dieren van Circus Malter en dus niet, zoals je misschien zou denken, uit de Zoo.

Foto's uit de collectie van Patrick Kenes

Feest

"Binnen het herwaarderingsgebied Krugerpark te Borgerhout werd zaterdag het nieuwe woonerf aan de Delareystraat en Reuzenstraat officieel geopend door schepen voor Ruimtelijke Ordening John Mangelschots. Eén en ander werd door de bewoners feestelijk in de verf gezet. Kindersnoetjes werden druk beschilderd en de jongeren van 10 to 15u (sic) zetten hun beste beentje voor in een voetbalwedstrijd. Er wordt weleens gezegd dat stedelingen zich nauwelijks warm laten maken voor buurtfeesten, maar dat liep in Borgerhout toch anders af. Bijna alle bewoners hadden in het kader van een wedstrijd hun huizen versierd en genoten 's avonds bij een barbecue van het resultaat. Zo´n 80 mensen schoven daarbij aan de feesttafel en bleven wonderwel tijdens de feestelijkheden ook van regen gespaard."

Stukje uit een onbekende krant. Het genoemde feest vond plaats op 8 juni 1991.

Uit de collectie van Hugo Defillet.

A room with a view (3)

Mertensstraat gezien vanuit de Generaal De Wetstraat nummer 12, 20 november 2004.

(foto Jeroen Haegebaert)

Meer Laar

Een mooi ingekleurd plaatje van de Carnotplaats, oftewel het Laar. Over dit pleintje berichtten wij in deze rubrieken al eerder (zie hier).

We staan nu aan de andere kant van het plein, en zouden in de Kattenberg kunnen kijken, ware het niet dat er een standbeeld in de weg staat. Rechts van het beeld schijnt er een soort etablissement te zijn, met de naam "In den Anker". Links - in het roze pand - ook een gelegenheid, met de naam " Ardea". Uiterst links is nog een stukje van de kerk te zien.

De fraaie lantaarns rond "het gedenkteeken van Carnot" bekoren mij in het bijzonder. Die zijn nu verwijderd. Het Laar is omgevormd tot een grote parkeerplaats. Dat heet vooruitgang.

(Uit de collectie van Maria Verhaert)

De vlag die niet vlagt

Hier een foto van de Mattheusstraat, genomen ter hoogte van de pastorij. Vlaggetjes hingen er toen nog niet. Als je op de foto klikt, krijg je een vergroting. De foto lijkt genomen op een hoogdag, aangezien iedereen zo mooi is opgekleed. Let ook op de gaslantaarns. Die werden elke avond aangestoken door de lantaarnopsteker. Kwajongens maakten er een sport van de ruitjes van die lantaarns kapot te schieten met de katapult. De lantaarns bleven tot na de Tweede Wereldoorlog. Al hadden ze tijdens de oorlog niet veel nut. Omdat gas toen erg schaars was, brandden ze sowieso niet. Op de hoek met de Tabernakelstraat kwam later café De Toekomst. Naar het schijnt werd dit café gesloten onder druk van de pastoor omdat er teveel jeugd kwam.

(Foto uit de collectie van Dirk Lauwers)

Goodmorning little schoolgirl

Tis Cavens in keurig katholiek schooluniformpje op de drempel van winkel De Toren. Ergens begin jaren '70. Op de achtergrond het magazijn van de huidige winkel, in bewoonbare toestand.

(Uit de collectie van Tis Cavens)

Monumentaal Borgerhout (6): kleur voor Sol

In de reeks als monument beschermde art nouveauhuizen is dit het volgende ensemble, op de Herentalsebaan 12 tot 18. Het weinige wat ik te weten kwam over dit viertal, vertellen ze zelf in hun geveltoppen: Den Walrus en Den Dolfijn zijn samen met hun tweelingbroertjes gebouwd in 1913.

Door vergelijking met de versiering van andere huizen, denkt men dat het een ontwerp is van architect J. De Weerdt. Opnieuw prachtige details dus: vrouwenhoofdjes, vissenkoppen en sprookjesachtige hoefijzerbogen.

Maar ik word vooral vrolijk van het fantastische kleurgebruik van deze vier-op-een-rij. Knalgele gevels opgefleurd met schrijnwerk dat in vier verschillende frisse kleurtjes is gezet. Zomaar middenin het grijze Borgerhout. Neem er alstublieft massaal een voorbeeld aan. U zou mijn buurvrouw daar erg blij mee maken.

Doe de dans

Een zwaaiende Reus (rechts op de foto) gaat in De Roma een pintje drinken. Een momentopname uit de laatste ommegang van afgelopen september. Voor wie nog eens wil zien hoe dat dansje ook al weer gaat (kwestie van oefenen voor de komende editie): FILMPJE

(foto Kurt Augustyns)

Totale uitverkoop!

Leeningstraat;

Op het klein Laar - Geopend door notaris Van der Schoot na coll. besluit van 11 juli 1881. Tevens besliste de Raad een voorschot te vragen van 16 000 fr. op de aangegane lening van 150 000 fr. voor openbare werken bestemd. Vandaar ook de naam van de straat.

(Uit: De geschiedenis van Borgerhout 1836-1936, Floris Prims)

Je ziet Marcel Sprangers en Louise Michiels voor hun winkel in lampen en lusters. Zij worden geflankeerd door hun drie kleinkinderen (vlnr: Gina, Viviane, Danielle). Nu zijn er in de Leningstraat geen lusters meer te krijgen (althans niet op legitieme manier). In 1960 ging in de zaak Sprangers het licht uit.

(Foto's uit de collectie van Danielle Sprangers)

Bijnaam

De bijnaam van de Peperbus is de Sint Janskerk. Sommige mensen zeggen dat het andersom is. "Hoe onze kerk aan haar bijnaam kwam" is een stukje uit de Borgerhoutenaar van januari 1998. Klik op de foto's voor een vergroting en de tekst is ook leesbaar zonder bril. En als je alle uitroeptekens wegdenkt hou je nog maar de helft van het aantal tekens over. Erg lang is het dus niet. En meteen weer wat bijgeleerd. Ik sta niet in voor de gepresenteerde historische feiten, overigens.

(uit de collectie van Gilberte Rosiers)

Appelkassei

Twee keer de Appelstraat. Uit het boekje "Oud-Borgerhout in oude prentkaarten" (1973). Bij de eerste foto staat dat die genomen werd in 1897. En dat de straat gekasseid werd in 1905. Bij de tweede foto wordt vermeld dat die genomen zou zijn in 1900. Ik zie daar toch duidelijk kasseien. Maar goed, een kniesoor die daar zout op legt.

Andere wetenswaardigheden: Deze straat was reeds in 1840 gekend als Appelstraatje. Het eerste huis werd in 1860 gebouwd.

(uit de collectie van Mathilde De Bie)

Embryonaal

Café Apropoo in embryonale toestand, 15 maart 1997. De buurt mag eens komen kijken wat die rare lui daar allemaal van plan zijn.

(uit de collectie van Hugo Defillet)