Eerekaart

Ere wie ere toekomt.
Dat was vroeger niet anders.

Met de bovenste kaart werden in de jaren dertig de kinderen zoet gehouden.
Op de onderste kaart is het de beurt aan Cas, anno 2009.

Onderwijsvernieuwing? Waar?

Panorama

"Panorama rond het Laar", een kunstwerkje van Peter Loef (Deurne, 1972), zoals gepubliceerd in "Borgerhout met jonge ogen". Dat is een boekje dat in 1991 werd uitgebracht rond een tentoonstelling van de leerlingen van het 6e jaar Kunst Secundair Onderwijs Instituut Sint-Maria in de St. Willibrordusstraat.

De naam van de kunstenaar doet bij mij geen belletje rinkelen, maar ik ben dan ook geen kenner. Wellicht is hij wereldberoemd zonder dat dat mij ooit is verteld. Of misschien een vergeten belofte die bij deze door ons is ontdekt.

Jozef Posenaer (1876 - 1935)

In de rubriek Vergeten-Kunstenaars-Waarnaar-Een-Straat-Is-Vernoemd: kunstschilder Jozef Posenaer. Hij werd geboren in Antwerpen op 23 november 1876, en stierf in de Kroonstraat in Borgerhout op 29 januari 1935. Hij schilderde vooral landschappen, figuren en decoratieve panelen. Zijn opleiding kreeg hij aan de Academie van Antwerpen (waar hij later leraar werd), en aan het NHISKA (Nationaal Hoger Instituut voor Schone Kunsten, Antwerpen). Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleef hij in Nederland (meer bepaald op Walcheren, in Zeeland). Posenaer was ook secretaris van de kunstkring Als Ik Kan.

Zijn sterfhuis staat zoals gezegd in de Kroonstraat, en het is voorzien van een gedenksteen. Het pand staat trouwens in de inventaris van het VIOE. Extra-muros is er een straat naar de schilder genoemd, en zijn graf is nog te bezoeken op Silsburg.

Foto's: Geert Janssens.

Over technologie

Zowel op het Groeningerplein als op het Krugerplein stond ooit een telefoonpaal. Ook het Moorkensplein mocht zich thuisbasis noemen van een stukje moderne technologie.

Als die ooit waren blijven staan, hadden we een elegantere oplossing gehad voor de huidige GSM-masten. Helaas. De techniek verdreef de telefoonmasten en vroeg ze pas jaren later opnieuw.

Foto uit de collectie van Hendrik Roelandt

Down on the corner

Het blok op de hoek van de Hogeweg en de Engelselei gaat naar beneden. Hier ziet u twee sfeerfoto's. Ze zijn gisteren genomen, en als u morgen gaat kijken zal het wel helemaal plat liggen. De afbraak zou in januari 2010 voltooid moeten zijn.

Nieuwsgierige lezertjes die willen weten wat er voor terugkomt klikken hier.

In den beginne

De kerk van het laar was na de Tweede Wereldoorlog niet meer. Een V-Bom had een einde gemaakt aan het bestaan van de allereerste neogotische kerk ter wereld. De vraag naar nieuwbouw was in die tijden groter dan de hang naar restauratie en dus werd er begonnen met de bouw van een nieuwe Onze-Lieve-Vrouw ter Sneeuw.

De collectie van Hendrik Roelandt omvat een reeks foto's over de nieuwbouw. We zullen die in de komende maanden met u delen.

Less is more

De Mertensstraat voor en nu.

De bovenste foto dateert van halverwege de jaren '70.

De onderste foto krijgt u er gratis bovenop, ter vergelijking.

Beide foto's werden genomen ter hoogte van nummer 65.

We kijken in de richting van de Leningstraat.

Hoezo - vroeger was alles beter?

Foto's van Jan Stalmans

Met de trein zou je er al zijn

De mannen van de NMBS plannen voor volgende week nog maar eens een staking. Daarom ruilen we vandaag uit protest de moderne dienstverlening van de NMBS in voor de ouderwetsche NMVB.

Aanschouw het Buurtspoorwegstation, met op de achtergrond het Foorplein. Het station werd opgericht in 1895 en afgebroken in juli 1931. Rechts is nog een stukje van de Turnhoutsepoort zichtbaar.

Meer foto's van dit klein stationnetje toonden wij eerder hier en hier en daar.

Foto uit de collectie van Frank Cavens.

Cultuur in de wijk (1)

Een tocht langsheen cultuurhuizen in Borgerhout kan niet voorbij aan De Roma. In 2004 duidelijk nog een halve ruïne, vandaag het officiële cultuurhuis van de Stad Antwerpen in ons district. In de komende weken wandelen we langs nog meer cultuur in onze buurt.

Heeft u weet van verborgen ateliers en rokerige concertkelders: de redactie luistert naar uw tips. Ook als de plek in kwestie niet meer bestaat. Tenslotte doen we hier ook aan erfgoed 2.0.

Nog meer feest

Het Krugerplein feest. Winter en zomer.

We hoeven het niet eens altijd zelf te organiseren. Hoewel de organiserende vrijwilligers blijkbaar naar nog meer soortgenoten op zoek zijn.

Hieronder de mail die ik ontving:

Op 19 december organiseert "Liefhebber, het huis van Amateurkunsten" een buurtfeest tussen 12 en 16u op het Krugerplein rond het thema indruk/ afdruk van Borgerhout. Dit is in het kader van de cultuurmaand van Borgerhout. We willen alle buurbewoners van en rond het Krugerplein , gezinnen met jongeren rond 12 à 15 jaar bereiken. Wat staat er allemaal 'voorlopig' op het programma:

- Foto en tekstwedstrijd

- Optreden Murga Kinebaba

- randanimatie voor jongeren d.m.v. straatartiesten.

- Kortfilmsproject FAQtor4 van Globelink , zij gaan 10 kortfilms presenteren gemaakt door jongeren;

- Een Berbertent en een grotere tent voor de optredens.

Wij zoeken mensen die mee "op onze kar" willen springen. Met wat ?

- Eet- en/of drankstand. Jullie zorgen voor de aankoop van de produkten en het maken van het eten en de inkomsten zijn dan voor jullie.

- We zoeken nog mensen die iets willen organiseren rond indruk/afdruk Borgerhout.

Wie zijn " wij"? 5 vrijwilligers: Elke, Els, Ceci, Nestor en Laura die een spetterend feestje voor jullie willen organiseren!

Contact: Els Van Gavere, 0486/444468 elsvangavere@telenet.be

(De ultieme feestfoto is gemaakt door Kurt Augustyns)

In nood (2)

In afwachting van de echte kerk zochten pastoor Van der Velden en zijn parochianen hun onderkomen in een noodkerk. Deze werd begin 1903 gebouwd in de Betogingsstraat.

De buitenkant zag je al eerder.
Wij nemen je mee naar binnen.

Foto uit de collectie van Hendrik Roelandt

In 't groot - in 't klein

Kolenhandel H. Hermans, op de hoek van de Borsbeekstraat en de Terlostraat. Leverde volgens de gevel "In 't groot en in 't klein". De kolenhandel inclusief geveltekst is niet meer, maar Onze Lieve Vrouw waakt nog altijd.

Dit 20ste-eeuwse beeld werd rond 1960 naar hier overgebracht van de hoek van de Hogeweg en de Turnhoutsebaan, en was daar een vervangster voor een beeld met titel "behoudenis der kranken", dat er rond 1890 werd geplaatst.

"Maria als tedere moeder drukt het Jezuskind dicht tegen zich aan. De stilering van vormen is mooi uitgewerkt en de beeldhouwer is zich bewust geweest van licht- en schaduwspel. Het gelaat van Maria licht als het ware op uit de omgevende mantelkap. [WS, 2006-09]."

De neon-verlichting met de tekst Ave Maria - zie onderste plaatje - zal indertijd "als het ware" ook wel opgelicht hebben.

Info van De Verbeelding, bovenste foto van mezelf, onderste foto uit de collectie van de Heemkundige Kring Gitschotelbuurschap, met dank aan Gaston Van Bulck.

Architecture parlante (10)

Pastorieën in Borgerhout. Die van de Peperbus en van de Heilige Familie en Sint-Corneel aan het Koxplein zijn al de revue gepasseerd. De een lijkt al meer bij zijn kerk te horen dan de ander.

De pastorie van Onze Lieve Vrouw Ter Sneeuw ligt tegenover de kerk op het Laar. De kerk werd naar ontwerp van J. Willems en J.L. Stynen in 1949 gebouwd. De pastorie is volgens de kerkvader aldaar een paar jaar na de kerk gebouwd. Ze grijpt met haar vormgeving terug naar de historische pastorieën, die te herkennen zijn aan hun statige karakter, twee bouwlagen, leien bedaking, rechthoekige ramen, mooi uitgewerkte chique voordeur en ruime tuin.

Wie kent de tegenwoordig alweer op zijn retour zijnde pastoriestijl niet?

Het slechten

Het slechten van de omwalling tussen de Herentalsepoort en de Leopoldpoort in 1940. Voor de gelegenheid zijn er speciale rails aangelegd voor het zware werkmaterieel. Links is nog een stuk van de fundamenten van de vesten te zien.

Nog wel herkenbaar: de centers aan de Engelselei en - zoals altijd - de Peperbus.

Uit de collectie van Hendrik Roelandt.

Size Does Matter

... dat zal meneer Meeussen vermoedelijk gedacht hebben wanneer hij bovenstaand gevaarte ontwierp.
Hij zag het sowieso groots. In zijn winkel op de Turnhoutsebaan verkocht hij naast uurwerken ook nog juwelen en brillen.

Waar hij vroeger winkel hield vinden we nu de Immotheker.

Advertentie uit 'Het Peperbuske', jaren '60

Ons leven, 1981

"Ons leven moet een spelen zijn voor de Heer". Deze woorden sprak meneer Van Puyvelde - proost van de federatie - tijdens de jubelmis ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van de Koninklijke Biljartklub Kring Sint-Jan Borgerhout in 1981.

Na de Mis moest er gespeeld worden. Hier twee foto's van het toernooi dat volgde, in het Werkhuys aan de Zegelstraat. Op de achtergrond de koer, die we al eerder zagen in combinatie met de biljartclub.

Foto's uit de collectie van Jeanne Sels.

Van oude dingen...

Als kind denk je dat je omgeving nooit zal veranderen. Helaas...
Zo'n 100 jaar geleden dachten onze voorouders dat waarschijnlijk ook. Zij dwaalden.

Op de bovenste foto ziet men het oude Hof ter Loo. Op de achtergrond kan men nog de spoorwegberm zien. De onderste toont dezelfde omgeving, maar gefotografeerd in 2009.

De Paters Missionarissen van het heilig Hart kochten het terrein in 1886, ondanks het feit dat de gronden door de Gemeente Borgerhout beoogd werden om te verkavelen.
Het onteigenen gebeurde uiteindelijk in 1903 en in 1907 kocht Bouwmaatschappij Vooruitzicht de gronden. De verkaveling leverde onder andere de Zendelingenstraat, Vooruitzichtstraat, Jan De Laetstraat, Albrecht Rodenbachstraat en uiteraard de Terloostraat op. Beide foto's zijn in deze straat genomen.

Eind jaren '70 en begin jaren '80 werd er aan de andere kant van de spoorweg een nieuw Hof Ter Loo gebouwd. Hier werden geen straten opgeleverd, maar verdwenen ze.

Als kind denk je dat je omgeving nooit zal veranderen. Helaas...

Bovenste foto : collectie Hendrik Roelandt, onderste eigen werk.

Opendeur

Op zaterdag 31 oktober bent u uitgenodigd. Schrijf het in die agenda's: bezoek van de vroegere pastorij, Mattheusstraat 41. Het Mattheushuis, zoals de vroegere woonplaats van de parochiepriester is herdoopt, opent op die dag immers zijn deuren na een opknapbeurt. Van 14u30 tot 16u30 wordt u verwacht. Wie graag voorbereid op pad trekt leest hier meer over de architectuur van het gebouw.

Roman

Herinnert u zich de raadselachtige kunstenaar WVDV nog? In diezelfde periode blijkt er nog een onbekende artiest aktief te zijn geweest in Borgerhout. Deze ondertekende zijn werk met 'Roman' (zo lees ik het dan toch).

Hier zien we de Peperbus vanuit de Mertensstraat, in de tijd van de afbraak van het woonblok dat nu het Krugerpark vormt. Ik gok dat de tekening gemaakt is rond 1980. De ruïne rechts is één van de afgebroken huizen uit de Reuzenstraat (misschien is het nummer 24 wel). Van het hoekhuis plaatsten wij al eerder een foto, en het witte huis rechts is nu café Apropoo. Links in de verte de Sint Janstraat met winkel De Toren.

De zandhopen aan de Mertensstraat vormen nu de groene berm die volgend jaar met de heraanleg van het park zal verdwijnen.

Uit de collectie van Hugo Defillet.

In den verf molen

In de serie neringdrijvers aan de Turnhoutsebaan zagen we hier eerder een beenhouwerij, een lijstenmaker, een schoenenwinkel, een café, een likeurstokerij en een voedingszaak.

Vandaag gaan we naar schilderwinkel In den verf molen. De voorganger van het Huis van Haas, zeg maar. Uit de tijd dat je het verschil tussen een muurschilder en een kunstschilder nog niet zomaar op het zicht kon zeggen. Joseph (voor de vrienden of op de kleinere ramen Jos) Van Aerde met zijn medewerkers.

Knip!

We gaan van het ene wijkforum naar het andere. Op 28 oktober wordt u geïnformeerd over de projecten in de omgeving Borsbeekstraat/Gijselsstraat.

Het gaat met name over:
Het doorknippen van het kruispunt Gijselsstraat en Borsbeekstraat (foto); de inrichting van het vertoefplekje (vreselijk woord is dat, tussen haakjes) aan de Gravinstraat en het nieuwbouwproject van Vespa; de verkeerscirculatie in de Gijselsstraat, Borsbeekstraat, Gravinstraat en omgeving Sint Janskerk, en de heraanleg van de stoepen in de Borsbeekstraat en verkeersbegeleide ingrepen aan het stuk Helmstraat tot Examenstraat.

Op 28 oktober dus, in het OCMW dienstencentrum den Drossaert vanaf 19.30 uur. Gelieve u vooraf aan te melden op wijkoverleg.borgerhout (@) stad.antwerpen.be.

Nightmare On (H)Elmstreet

Twee keer de Helmstraat in een onbekende periode, waarschijnlijk ergens in de jaren 1970. Ik weet niet in welke context deze foto's genomen zijn, maar wellicht heeft het te maken met de betreuringswaardige toestand van het voetpad en de daaruit voortvloeiende onveilige toestanden voor de wandelende verkeersdeelnemer.

De foto's zijn ongeveer ter hoogte van de Lammekensstraat genomen. Op de bovenste foto ziet u links het Mariabeeldje op de hoek van die straat, en een stukje verderop school de Zevensprong. De onderste foto is richting de andere kant geschoten, achter de Volvo bevindt zich (nog steeds) metaalbewerkingsbedrijf Detavernier.

Foto's uit de collectie van Hendrik Roelandt.

The Birds

De herfst is in het land en dat betekent opnieuw mooie zonsondergangen en vogels in de bomen van het Krugerplein. Vanaf de Mertensstraat ziet dat er elke avond weer prachtig uit.

De vogels komen in groepen aangevlogen en na een choreografie die minuten kan duren storten de vogels zich in wat overgebleven is van het bladerdek van de bomen op het plein.

Ook kranen kunnen als rustplaats dienen, zoals we hier eerder zagen. De soundtrack wordt vandaag gevormd door spelende kinderen.

Video: Veerle Van der Borght

Deur: 1900

Typisch voor de Belle Epoque, zijnde de tot de verbeelding sprekende periode rond de vorige eeuwwisseling: rechthoekige deur met bovenlicht, neoclassicistische ornamentiek en smeedijzeren hekwerk. Mooooooi!

(Foto gisteravond genomen, wandelend door de Sint-Mattheusstraat.)

De stier en de maan

Deze foto werd genomen door onze man in de Borsbeekstraat.
Het was ook hij die de foto nam van Sint Jan alvorens die wou gaan vliegen.

Op deze foto kijkt onze vriend Lucas naar de maan.
Zou hij ook plannen hebben?

Foto van Jonathan Jacquemyn

Jubelfeest 1926 (9)

Deeltje 9 van het schijnbaar nimmer eindigend feuilleton over de Jubelfeesten van 1926. In deeltje nummer 8 waren we nog in de Godtsstraat, hier bevinden we ons in de Zegelstraat (net zoals in deeltje 6).

Op de foto zien we een groepje engelachtige meisjes, waarvan er één een bord draagt met de tekst: "En weerhoudt hen toch niet". Ongetwijfeld een bijbelcitaat, maar wie waarvan weerhouden moet worden is mij helaas niet bekend.

Foto uit de collectie van Geert Janssens.

Deur: 18de eeuw

Beroepsverkavelaar en berucht bouwpromotor Gilbert Van Schoonbeke opende al in de 16de eeuw de Nieuwstraat. Het stuk tussen Kattenberg en de Sint-Willibrorduskerk werd in de 18de eeuw met de huidige naam Lammekensstraat bedacht, naar de herberg "Lammekens-Rozenhoed".

Een straat met geschiedenis dus. Ik heb me dan ook nooit echt verwonderd over de aanwezigheid van een 18de-eeuwse deur in deze straat, op nummer 81. Het is een schouderboogdeur met bovenlicht in hardstenen omlijsting. De erfgoedbijbel haalt me echter meteen uit mijn euforie: volgens de auteur zou het een in de jaren 1980 aangebrachte hergebruikte deur zijn. Iemand een idee waar de deur dan vandaan komt?

(Foto opnieuw van Hans)

Transformer

Een stad verandert vaker van gedaante dan een gewone sterveling kan volgen. Veel van de huidige bewoners rond het Krugerpark zullen bijvoorbeeld niet weten weten dat het er ooit zó uitzag.

Daarom hebben wij geen TV in huis. Wij kijken gewoon uit het raam en zien de veranderingen voorbijtrekken.

"A splendid time is guaranteed for all".

Foto's: Ivo Stalmans.

Over wereldsche zaken

Tussen een reeks foto's van de Sint-Janskerk vonden we dit 'Reglement voor de zangers op het Hoogzaal'. Nu moeten we eerlijk bekennen dat we niet meteen wisten wat 'het Hoogzaal' precies is. Maar er is niets dat professor Wikipedia niet weet:

Een hoogzaal is een houten of stenen wand die in een kerk het schip scheidt van het priesterkoor. Een muur met daarop een tribune dus.

Het reglement lijkt ons eerder streng en laat weinig ruimte voor rock 'n roll...

Foto's uit de collectie van Hendrik Roelandt
(Klik op de tekst om die leesbaar te maken.)

Prins/Maarschalk

Op de postkaart (bovenste plaatje) staat vermeld dat we hier kijken naar de Gemeenteschool in de Prins Leopoldstraat. De school is er nog altijd, maar veranderd van adres. Het is nu gelegen aan het Maarschalk Montgomeryplein. Blijkbaar was de Prins Leopoldstraat vroeger een stukje langer dan nu het geval is. Het gebouw zelf is verder niet veel veranderd, ook de pissijnen aan de kant van de Oudstrijdersstraat zijn er nog.

De school heet nu SHIM Atelier, blijkbaar familie van SHIM Oase.

The city wakes up

This picture was taken around 7 a.m., which is quite earlier than my usual get-up time. Having seen this, I might change my habits :-)
I didn't fiddle with the colours, the only enhancement I made was the little black frame.

Deze foto vond ik op het internet, voorzien van tekst en titel.

Een mens mag het zich al eens makkelijk maken...

Foto en tekst van Wouter Dewanckel

Ecce Gallus

De haan van de Peperbus komt van haar sokkel. De voormalige haan moeten we zeggen, want de haan ziet er vandaag anders uit.

Het moet gezegd dat er geen 100% zekerheid is over het samenhoren van deze foto's. Ze volgen kort op elkaar in de collectie en houden duidelijk verband. We willen u echter niets wijsmaken en zeggen dat de waaghals bovenop de kerk bezig is eigenhandig de haan naar beneden te brengen.

Op de onderste foto wordt er geposeerd. Twee mannen, vermoedelijk de verantwoordelijken voor het naar beneden halen het metalen beest en Jos Thijs, pastoor van beroep. Waar deze haan op dit moment toeft, daar hebben we het raden naar. Pastoor Thijs woont bij u om de hoek in het Borsbeekhof.

Uit de collectie van Hendrik Roelandt

Kwestie van organisatie

Zondag 26 juli 2009, Muziek in de Wijk. De organisatie heeft de zaak duidelijk onder controle.

Foto: Mieke Coomans.

STOP

Gisteren vond in het districtshuis een wijkforum plaats over het parkeerbeleid. Met 75 aanwezige burgers een druk bijgewoond evenement. Vertegenwoordigers van het parkeerbedrijf, de politie en politiek presenteerden het beleid, luisterden naar besognes en boden antwoord op algemene en specifieke vragen. Glaasje wijn achteraf ook.

Uitgangspunt van de stad is het STOP-principe. Stappen - Trappen - Openbaar vervoer - Privévervoer moeten in die volgorde aandacht krijgen. Also sprach onder meer Ludo zelve.

De bezorgdheden van de aanwezige vraagstellers gingen vooral over het laatste aspect. Koning auto. Met name waar al dat blik weggezet kan worden na de verplaatsing. Binnen de 200 meter van de woning is het doel van de stad. Daarnaast komt er hernieuwde aandacht voor fietsparkeerplaatsen en zitten er diverse openbaar vervoer-projecten in de pijplijn. Haast letterlijk soms.

In afwachting haalden wij nog een fraai plaatje uit de collectie van Hendrik Roelandt. De herenhuizen langs de Turnhoutsebaan. Drie auto's, twee trams, twee fietsers, dertien voetgangers. Parkeerplaats zat. Het heeft dus ooit gekund.